智力

ความหมายหลักของคำนี้

智力zhìlì เป็นคำนามหมายถึงสติปัญญาหรือความสามารถทางเชาวน์ที่เกี่ยวข้องกับการคิด เรียนรู้ ใช้เหตุผล ตัดสิน จดจำ และแก้ปัญหา ตัวเต็มเขียนเหมือนกันว่า 智力zhìlì อ่านไทยว่า “จื้อลี่” คำนี้พูดถึงความสามารถทางความคิดในภาพรวม ไม่ได้ระบุโดยตัวมันเองว่าบุคคลหนึ่งต้องเก่งทุกด้านหรือได้คะแนนเท่าใด

พจนานุกรม MOE อธิบายความหมายสมัยใหม่ในกรอบของการคิด เหตุผล การตัดสิน ความจำ และการแก้ปัญหา ส่วนหลักสูตร HSK ปัจจุบันจัด 智力zhìlì เป็นคำนาม ผู้เรียนจึงควรแยกคำนี้ออกจากคำคุณศัพท์ที่ใช้ชมว่า “ฉลาด” และจากคะแนนทดสอบเฉพาะชนิด

โครงสร้างและคำประสมที่พบบ่อย

เมื่อพูดถึงระดับหรือพัฒนาการ จะพบ 智力水平zhìlì shuǐpíng และ 智力发展zhìlì fāzhǎn ส่วน 提高智力tígāo zhìlì กับ 开发智力kāifā zhìlì ใช้ในบริบทการฝึก การเรียนรู้ หรือกิจกรรมที่มุ่งใช้และพัฒนาความสามารถทางความคิด ควรอ่านความหมายตามบริบท ไม่ตีความว่าเป็นคำรับรองว่าจะเพิ่มคะแนนทดสอบได้แน่นอน

สติปัญญาไม่ใช่คะแนน IQ เพียงตัวเลขเดียว

智商zhìshāng หมายถึง IQ หรือดัชนีจากการประเมินแบบหนึ่ง ขณะที่ 智力zhìlì คือแนวคิดเรื่องความสามารถทางสติปัญญาที่กว้างกว่า พจนานุกรม MOE Revised ระบุว่าการประเมินอาจใช้แบบทดสอบสติปัญญา แต่แบบทดสอบต่างชนิดกำหนดมิติของสิ่งที่วัดต่างกันได้ ดังนั้นการเห็นคำว่า 智力测试zhìlì cèshì ไม่ควรทำให้เราแปล 智力zhìlì ว่า “คะแนน IQ” ทุกครั้ง

ในภาษาทั่วไปจึงพูดได้ว่า 智力水平zhìlì shuǐpíng ระดับสติปัญญา หรือกล่าวถึงการใช้ 智力zhìlì แก้ปัญหาโดยไม่จำเป็นต้องมีคะแนนใดปรากฏอยู่ในประโยค

เกี่ยวข้องกับการคิดหลายแบบ

智力zhìlì เชื่อมโยงกับกิจกรรมทางความคิดหลายด้าน เช่น 记忆jìyì ความจำ 判断pànduàn การตัดสิน 推理tuīlǐ การให้เหตุผล และการ 解决问题jiějué wèntí แก้ปัญหา แต่คำเหล่านี้เป็นองค์ประกอบหรือกระบวนการที่อาจเกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำพ้องทั้งหมด

เช่น คนหนึ่งอาจใช้เหตุผลเชิงพื้นที่กับพัซเซิล ใช้ความจำกับข้อมูลใหม่ หรือใช้การตัดสินกับสถานการณ์ที่มีหลายตัวเลือก การพูดว่าเป็น 智力活动zhìlì huódòng เน้นว่ากิจกรรมนั้นใช้ความคิด ไม่ได้ตัดสินคุณค่าของคนที่ทำได้เร็วหรือช้า

พัฒนาการ การเรียนรู้ และบริบท

智力发展zhìlì fāzhǎn ใช้พูดถึงการเปลี่ยนแปลงของความสามารถทางความคิดตามช่วงเวลา ขณะที่ 智力因素zhìlì yīnsù ใช้เมื่อวิเคราะห์ปัจจัยด้านสติปัญญาร่วมกับปัจจัยอื่นในงานวิจัยหรือการศึกษา ส่วน 智力劳动zhìlì láodòng หมายถึงงานที่ใช้ความคิดหรือแรงงานทางปัญญา ตรงข้ามกับการตีความคำว่า “แรง” ในตัว 力lì แบบตรงตัวเกินไป

ในห้องเรียนและชีวิตประจำวัน ผู้เรียนควรใช้คำนี้อย่างเป็นกลาง เพราะการเรียน การฝึก และประสบการณ์มีหลายมิติ ประโยคภาษาจีนที่ดีควรบอกกิจกรรมหรือบริบทที่กำลังพูดถึงแทนการติดป้ายคุณค่าบุคคลด้วยคำเดียว

เทียบคำใกล้เคียง

ใช้คำอย่างระมัดระวังเมื่อพูดถึงคน

คำว่า 智力zhìlì อาจปรากฏในงานการศึกษา จิตวิทยา หรือการประเมิน จึงควรหลีกเลี่ยงการสรุปความสามารถของบุคคลจากเหตุการณ์เดียวหรือคะแนนเดียว ประโยคอย่าง 智力测试的结果zhìlì cèshì de jiéguǒ ผลการทดสอบสติปัญญา บอกเพียงผลของการประเมินในบริบทนั้น ไม่ได้อธิบายความสามารถทุกด้านของคนทั้งหมด

สำหรับผู้เรียนภาษา จุดสำคัญคือรู้ว่า 智力zhìlì เป็นคำนาม ส่วนถ้าจะบอกว่าใคร “ฉลาด” ในบทสนทนาทั่วไป มักเลือก 聪明cōngming ตามสถานการณ์มากกว่า

ความหมายเก่าที่ไม่ใช่แกนของบทเรียน

พจนานุกรม MOE Revised ยังบันทึกความหมายเก่าในวรรณคดีที่รวมแนวคิดเรื่องความสามารถทางปัญญากับกำลัง แต่การใช้ภาษาจีนกลางสมัยใหม่ที่ผู้เรียนพบทั่วไปเน้นความหมายด้านสติปัญญา บทเรียนนี้จึงไม่เพิ่มความหมายเก่าเป็น alias หรือความหมายหัวเรื่อง เพื่อไม่ให้สับสนกับคำสมัยใหม่อย่าง 智能zhìnéng ซึ่งยังใช้กับความฉลาดหรือฟังก์ชันอัจฉริยะของระบบและเทคโนโลยีได้ด้วย

ระดับคำศัพท์ตามหลักสูตรทางการ

การตรวจหลักสูตรสอบ HSK ที่มีผลตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2026 ด้วย pypdf และ pdfplumber ครบ 406 หน้า พบ 智力zhìlì เป็นรายการหมายเลข 5314 ระดับ HSK 6 ชนิดคำนามในหน้ากายภาพ 212 ภาพต้นฉบับยืนยันรูปคำ พินอิน ระดับ และชนิดคำชัดเจน จึงเปลี่ยนป้ายเก่า HSK 4 เป็น HSK 6 น้องๆ ดูเส้นทางเรียนต่อได้ที่ เรียนภาษาจีน

ลำดับขีด