挨打

แยกผู้ถูกตีออกจากผู้ลงมือ

挨打áidǎ หมายถึงโดนตีหรือถูกตี ผู้ที่วางเป็นประธานเป็นฝ่ายได้รับการกระทำ เช่น 他挨打了。Tā áidǎ le. เขาถูกตีแล้ว ต่างจาก 他打人了。Tā dǎ rén le. เขาตีคนอื่นแล้ว พจนานุกรมกระทรวงศึกษาธิการไต้หวัน อธิบายแกนความหมายว่าเป็นฝ่ายถูกตี คำนี้จึงช่วยระบุบทบาทของคนในเหตุการณ์ได้ ภาพผู้ใหญ่สวมอุปกรณ์ซ้อมมวยแสดงฝ่ายที่รับหมัดตรงเสื้อบุนวม โดยเป็นฉากฝึกสมมติที่ไม่มีบาดแผล

เสียงหลักและรูปอ่านที่พบต่างพจนานุกรม

挨打áidǎ ในบทนี้อ่านเสียงสองตามด้วยเสียงสาม คำอ่านไทย ไอ๋ต่า เป็นตัวช่วยจำ โดย 挨ái ใช้กับการประสบหรือได้รับสิ่งที่ไม่น่าพอใจ และ 打dǎ อ่านเสียงสาม รูปอักษรเต็มยังเป็น 挨打áidǎ เช่นเดิม พจนานุกรมฮั่นเตี่ยนระบุรูปอ่านนี้ ขณะที่พจนานุกรมไต้หวันข้างต้นระบุ 挨打āidǎ เสียงหนึ่งตามด้วยเสียงสาม จึงควรรู้ว่ามีรูปอ่านต่างกันตามแหล่งอ้างอิง เสียงหลักและข้อมูลของบทนี้ใช้รูปแรกอย่างสม่ำเสมอ และอาจพบรูปเขียนอีกแบบคือ 捱打áidǎ ในพจนานุกรมได้ด้วย

กลัวว่าจะถูกตีกับถูกตีแล้ว

他因为考试不及格而害怕回家挨打。Tā yīnwèi kǎoshì bù jígé ér hàipà huí jiā áidǎ. เขาสอบไม่ผ่าน จึงกลัวว่าจะกลับบ้านไปโดนตี คำว่า 害怕hàipà บอกความกลัว ยังไม่ได้ยืนยันว่าเหตุการณ์ถูกตีเกิดขึ้นแล้ว อีกตัวอย่างคือ 他做错了事，担心承认以后会挨打。Tā zuò cuòle shì, dānxīn chéngrèn yǐhòu huì áidǎ. เขาทำผิดและกังวลว่าจะถูกตีหลังยอมรับผิด 担心dānxīn บอกความกังวล ส่วน 承认chéngrèn คือยอมรับ ข้อความทั้งสองเล่าความรู้สึกของตัวละคร ไม่ได้บอกว่าการสอบไม่ผ่านหรือทำผิดเป็นเหตุให้สมควรถูกตี

ความหมายเชิงเปรียบเทียบเมื่อเป็นฝ่ายตั้งรับ

在比赛中，他一直处于被动挨打的局面。Zài bǐsài zhōng, tā yīzhí chǔyú bèidòng áidǎ de júmiàn. ในการแข่งขัน เขาตกอยู่ในสถานการณ์ที่เป็นฝ่ายตั้งรับและโดนโจมตีอยู่ตลอดเวลา 被动挨打bèidòng áidǎ อาจใช้เชิงเปรียบเทียบว่าเป็นฝ่ายถูกกดดันและตั้งรับ บทความฟุตบอลของ CCTV ใช้วลีนี้กับสถานการณ์ของทีมฟุตบอล จึงไม่จำเป็นต้องหมายถึงการถูกชกที่ร่างกายเสมอ อีกตัวอย่างคือ 他愿意接受批评，不愿在讨论中被动挨打。Tā yuànyì jiēshòu pīpíng, bù yuàn zài tǎolùn zhōng bèidòng áidǎ. เขายินดีรับคำวิจารณ์ แต่ไม่อยากเป็นฝ่ายถูกโต้แย้งอยู่ฝ่ายเดียวในการอภิปราย

เล่าเหตุการณ์เฉพาะในเรื่องที่เกิดขึ้นยุคเก่า

在这个发生在旧时代的故事里，孩子因为不听话挨了打。Zài zhè ge fāshēng zài jiù shídài de gùshi lǐ, háizi yīnwèi bù tīnghuà áile dǎ. ในเรื่องเล่าที่เกิดขึ้นในยุคเก่าเรื่องนี้ เด็กถูกตีเพราะไม่เชื่อฟัง คำว่า 这个故事zhè ge gùshi จำกัดขอบเขตไว้ที่เรื่องเล่าเรื่องหนึ่ง ส่วน 旧时代jiù shídài บอกฉากยุคเก่า จึงไม่เหมารวมว่าเด็กทุกคนในอดีตถูกตีเมื่อไม่เชื่อฟัง รูป 挨了打áile dǎ มี 了le เสียงเบาแทรกระหว่างสองส่วนเพื่อบอกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว การเล่าเหตุการณ์ในฉากไม่ได้เสนอว่าการตีเป็นวิธีสั่งสอนที่ควรทำ

ยอมรับผลหนึ่งแทนสิ่งที่ไม่ต้องการทำ

他宁可挨打也不愿意说出真相。Tā nìngkě áidǎ yě bù yuànyì shuō chū zhēnxiàng. เขายอมโดนตีแต่ก็ไม่ยินยอมที่จะพูดความจริงออกมา 宁可nìngkě ใช้บอกว่าตัวละครยอมรับทางเลือกหนึ่งแทนสิ่งที่ไม่ต้องการทำ จึงอ่านพยางค์แรกเสียงสี่ ส่วน 真相zhēnxiàng คือข้อเท็จจริงเบื้องหลังเรื่องนั้น ตัวอย่างเป็นการบอกการตัดสินใจของตัวละคร มิใช่การชวนผู้เรียนทำตาม อีกประโยคสั้นที่ใช้ฝึกได้คือ 他不想再挨打。Tā bù xiǎng zài áidǎ. เขาไม่อยากถูกตีอีก โดย 再zài ช่วยบอกการเกิดซ้ำที่เขาไม่ต้องการ

ระบุบริบทของการไม่โต้ตอบให้ชัด

在这场拳击比赛中，他没有还手，一直在挨打。Zài zhè chǎng quánjī bǐsài zhōng, tā méiyǒu huánshǒu, yīzhí zài áidǎ. ในการแข่งขันชกมวยครั้งนี้ เขาไม่ได้ชกโต้ตอบและถูกต่อยอยู่ตลอด 还手huánshǒu หมายถึงลงมือโต้ตอบ ใช้ 还huán เสียงสองในความหมายตอบคืน ประโยคกำหนดการแข่งขันครั้งหนึ่งในฉากสมมติ ไม่ได้สรุปว่าการชกกลับเป็นทางเลือกเดียวในทุกเหตุการณ์ ส่วน 他站着不动，害怕自己会挨打。Tā zhànzhe bù dòng, hàipà zìjǐ huì áidǎ. เขายืนนิ่งอยู่และกลัวว่าตัวเองจะถูกตี เป็นการบอกท่าทางกับความรู้สึก ไม่ได้สรุปว่าการยืนนิ่งทำให้ถูกตีเสมอ

บทสนทนาและการแทรกคำระหว่างสองส่วน

A ถามว่า 你脸上怎么青一块紫一块的？Nǐ liǎn shàng zěnme qīng yīkuài zǐ yīkuài de? ทำไมบนใบหน้าของเธอมีแต่รอยเขียวช้ำ ส่วน B ตอบว่า 昨天见义勇为，结果挨了一顿打。Zuótiān jiànyìyǒngwéi, jiéguǒ áile yī dùn dǎ. เมื่อวานเข้าไปช่วยเหลือคนอื่น ผลก็คือโดนซ้อมไปหนึ่งชุด 见义勇为jiànyìyǒngwéi สื่อการกล้าทำสิ่งที่ถูกต้องเพื่อช่วยผู้อื่น ในรูป 挨了一顿打áile yī dùn dǎ แทรกคำบอกเหตุการณ์และจำนวนคราวระหว่างสองส่วนได้ จึงไม่จำเป็นต้องวางสองอักษรชิดกันทุกครั้ง ตรวจบัญชี HSK ฉบับปัจจุบันแล้วไม่พบรายการแยกของทั้งคำนี้ จึงไม่ยืมระดับจากคำประกอบ ฝึกต่อได้ใน บทเรียนภาษาจีน โดยดูบทบาทผู้ถูกกระทำในแต่ละประโยค

ลำดับขีด