由

ความหมายหลัก

由 มีหน้าที่สมัยใหม่ที่สำคัญสองกลุ่ม กลุ่มแรกเป็นคำบุพบทนำผู้กระทำ ผู้รับผิดชอบ แหล่งที่มา หรือจุดเริ่มต้น เช่น 由老师说明 ให้ครูเป็นผู้อธิบาย、由公司提供 จัดหาให้โดยบริษัท และ 由北京出发 ออกเดินทางจากปักกิ่ง กลุ่มที่สองเป็นคำกริยาในโครงสร้าง 由某人决定、由你选择 หมายถึงเรื่องนั้นขึ้นอยู่กับหรือปล่อยให้บุคคลดังกล่าวตัดสินใจ คำแปลไทยจึงเปลี่ยนตามส่วนที่ตามหลัง ไม่ควรจำว่า 由 เท่ากับ ‘โดย’ เพียงคำเดียว และหน้านี้ไม่รวมการใช้เป็นนามสกุลหรือความหมายภาษาโบราณที่ไม่ใช่เป้าหมาย HSK

ตำแหน่งและสถานการณ์ที่ใช้

เมื่อ 由 นำผู้กระทำ โครงสร้างที่พบบ่อยคือ สิ่ง/งาน + 由 + คนหรือหน่วยงาน + กริยา เช่น 课程由王老师负责 และ 材料由学校准备 น้ำเสียงมักเป็นกลางหรือค่อนข้างเป็นทางการ ใช้ระบุการแบ่งหน้าที่ได้ชัดเจน ในโครงสร้างการตัดสินใจใช้ เรื่อง + 由 + คน + 决定/安排/选择 เช่น 时间由大家决定 ส่วนการบอกจุดเริ่มต้นใช้ 由 + สถานที่ + 出发/开始 และการบอกช่วงใช้ 由 A 到 B เช่น 由近到远、由早到晚 รูปเหล่านี้ต้องมีส่วนหลังมาทำให้ความสัมพันธ์สมบูรณ์

คำที่มักใช้ร่วมกัน

由我负责 เน้นว่าใครรับผิดชอบ; 由你决定 มอบอำนาจตัดสินใจ; 由三部分组成 บอกองค์ประกอบของสิ่งหนึ่ง; 由公司提供 ระบุผู้จัดหา; 由北京出发 ระบุจุดเริ่มเดินทาง; 由近到远 แสดงลำดับจากจุดหนึ่งไปอีกจุด; 由此可见 เป็นคำเชื่อมเชิงสรุปว่า ‘จากเรื่องนี้จึงเห็นได้ว่า’ ซึ่ง 此 อ้างถึงข้อมูลก่อนหน้า คำกลุ่มนี้ใช้ซ้ำได้ แต่ต้องเติมบุคคล สถานที่ จำนวน หรือข้อความสรุปให้ตรงกับสถานการณ์จริง

เปรียบเทียบคำใกล้เคียง

由 ต่างจาก 从、被 และ 让。由 กับ 从 ต่างใช้บอกจุดเริ่มต้นได้ แต่ 从 เป็นภาษาทั่วไปและใช้กว้างกว่า เช่น 从家出发 ขณะที่ 由上海出发 พบในประกาศ แผนการเดินทาง หรือภาษาเขียนมากกว่า ในประโยคกรรมวาจก 被 เน้นผู้รับผลของการกระทำและมักพบเมื่อเหตุการณ์เกิดขึ้นแล้ว เช่น 文件被他拿走了 ส่วน 由 เน้นการกำหนดผู้ดำเนินการ เช่น 文件由他保管 ให้เขาดูแลเอกสาร 让 อาจหมายถึงอนุญาตหรือสั่งให้ทำ จึงมีน้ำเสียงเชิงก่อเหตุชัดกว่า 由你决定 ซึ่งเน้นว่าอำนาจตัดสินใจอยู่ที่คุณ

การออกเสียงและข้อควรระวัง

พินอิน yóu เสียงสอง คำอ่านไทย ‘โหยว’ รูปตัวเต็มเหมือนตัวย่อคือ 由 ระวังอย่าสับสนกับ 有 yǒu ‘มี’ ซึ่งเป็นเสียงสาม หรือ 游 yóu ‘ว่าย/เที่ยว’ ซึ่งออกเสียงเหมือนกันแต่เขียนต่างกัน ใน 由此可见 ต้องอ่านติดตามหน่วยคำว่า yóucǐ kějiàn และเข้าใจว่าเป็นข้อสรุปจากหลักฐานก่อนหน้า ไม่ควรใช้หากข้อความก่อนหน้าไม่ได้รองรับข้อสรุป นอกจากนี้ 由 ไม่ใช่คำแทนคำว่า ‘จาก’ ได้ทุกแห่ง เช่น ‘ได้รับจดหมายจากเขา’ มักใช้ 收到他的信 หรือ 收到他寄来的信 ไม่จำเป็นต้องใส่ 由

รูปแบบที่ใช้บ่อย

• สิ่ง/งาน + 由 + คน + กริยา
• 由 + คน + 负责/安排
• เรื่อง + 由 + คน + 决定
• 由 + ส่วนประกอบ + 组成
• 由 + ผู้ให้ + 提供
• 由 + สถานที่ + 出发
• 由 + A + 到 + B

เวลาฝึกคำนี้ควรอ่านทั้งกลุ่มคำและประโยคเต็มตามพินอิน สังเกตหน้าที่ของคำ ความสัมพันธ์กับคำรอบข้าง และบริบทที่ผู้พูดต้องการสื่อ การจำรูปแบบที่ใช้จริงช่วยให้เลือกคำได้แม่นกว่าการท่องคำแปลเดี่ยว

สรุปก่อนใช้

由 นำผู้รับผิดชอบหรือจุดเริ่มต้นได้ แต่คำแปลต้องดูโครงสร้างหลังคำ

由你决定 เน้นว่าอำนาจตัดสินใจอยู่ที่คุณ ไม่เหมือน 让你决定 ทุกบริบท

从 ใช้บอกจุดเริ่มต้นในภาษาทั่วไปได้กว้างกว่า ส่วน 由 มักเป็นทางการกว่า

พินอิน yóu คำอ่านไทย โหยว ตัวเต็ม 由

ลำดับขีด