统计

รวบรวมแล้วสรุปข้อมูลเชิงจำนวน

统计tǒngjì ใช้เป็นคำกริยาเมื่อรวบรวม จัดระเบียบ และคำนวณข้อมูลเพื่อสรุปจำนวนหรือทำความเข้าใจภาพรวม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมงาน จำนวนสิ่งของแต่ละประเภท หรือผลคะแนนของผู้เรียนทั้งกลุ่ม ไม่ได้หมายถึงแค่มองเห็นตัวเลข และไม่จำเป็นต้องใช้กับงานวิจัยขนาดใหญ่เสมอไป งานนับสรุปในห้องเรียนหรือที่ทำงานก็ใช้คำนี้ได้

เมื่อพูดว่า 统计人数tǒngjì rénshù เราต้องการสรุปว่ามีกี่คน ส่วน 统计这次考试的平均分tǒngjì zhè cì kǎoshì de píngjūn fēn ต้องอาศัยคะแนนที่รวบรวมมาเพื่อหาค่าเฉลี่ย จึงไม่ใช่แค่นับจำนวนกระดาษคำตอบ ควรเลือกคำแปลไทยตามสิ่งที่กำลังสรุป เช่น “นับสรุป” “รวบรวมสถิติ” หรือ “รวบรวมและคำนวณ” ไม่แทนทุกบริบทด้วยคำว่า “บวกเลข”

กำหนดว่าจะนับอะไรและแยกกลุ่มอย่างไร

ก่อนทำสถิติ ควรรู้ขอบเขตของสิ่งที่นับ เช่น ผู้เข้าร่วมประชุมวันนี้ ไม่ใช่จำนวนพนักงานทั้งบริษัท และต้องใช้เกณฑ์เดียวกันเมื่อนำข้อมูลมาเปรียบเทียบ ภาพตัวนับสามสีในหน้านี้แสดงการแยกสิ่งที่นับออกเป็นหมวดหมู่แล้วสรุปด้วยกราฟ เป็นภาพประกอบแนวคิด ไม่ใช่ผลสำรวจจริงหรือกราฟที่ใช้แทนรายงานสถิติเต็มรูปแบบ

รูป 按颜色统计àn yánsè tǒngjì หมายถึงนับสรุปแยกตามสี ส่วน 统计数据tǒngjì shùjù ต้องดูหน้าที่ในประโยค เพราะอาจเป็นกริยากับกรรมว่า “รวบรวมข้อมูลเชิงสถิติ” หรือใช้เป็นกลุ่มคำนามว่า “ข้อมูลสถิติ” ก็ได้ การดูเพียงสองคำที่อยู่ติดกันโดยไม่มีบริบทอาจทำให้แปลผิดหน้าที่

เมื่อคำนี้หมายถึงข้อมูลหรือวิชาสถิติ

ในรูป 据统计jù tǒngjì มักแปลว่า “ตามสถิติ” หรือ “จากการรวบรวมสถิติ” โดยชี้ถึงข้อมูลหรือผลที่ได้ ไม่ใช่คำสั่งให้ผู้อ่านเริ่มนับ ส่วน 官方统计guānfāng tǒngjì หมายถึงสถิติของหน่วยงานทางการ และ 统计结果tǒngjì jiéguǒ คือผลสรุปที่ได้จากงานนั้น ต้องแยกการลงมือรวบรวมข้อมูลออกจากข้อมูลหรือผลลัพธ์ที่นำมาอ้าง

เมื่อพูดถึงสาขาวิชา ใช้ 统计学tǒngjìxué ได้อย่างชัดเจน ในบทสนทนาเดิม 数学与统计shùxué yǔ tǒngjì หมายถึงคณิตศาสตร์และสถิติ ไม่ได้แปลว่าผู้พูดกำลังนับสิ่งของอยู่ หน้านี้จึงคงการใช้แบบคำนามตามบริบทไว้ด้วย โดยแยกจากรายการหลักสูตรสอบที่ระบุคำนี้เป็นคำกริยา การเรียนคำศัพท์ไม่ควรตัดความหมายที่ใช้จริงออกเพียงเพราะรายการสอบเน้นหน้าที่หนึ่ง

คำว่า “ตามสถิติ” ยังต้องมีแหล่งข้อมูล

ประโยคที่เริ่มด้วย 据统计jù tǒngjì หรือ 根据官方统计gēnjù guānfāng tǒngjì ฟังคล้ายการอ้างหลักฐาน แต่ตัวถ้อยคำเองไม่ได้บอกว่าข้อมูลมาจากใคร เก็บเมื่อใด และครอบคลุมกลุ่มใด หากใช้เขียนรายงานจริง ควรระบุแหล่งข้อมูลและช่วงเวลาที่เกี่ยวข้อง ไม่เติมคำว่า “ตามสถิติ” เพื่อทำให้ข้อสรุปที่ยังไม่ตรวจสอบดูน่าเชื่อถือ

ตัวอย่างเรื่องอาหารที่สูญเปล่าทั่วโลก อัตราว่างงานของประเทศที่ไม่ได้ระบุชื่อ และแนวโน้มตลาดล่าสุดในหน้านี้คงไว้เพื่อฝึกโครงสร้างภาษา ไม่ใช่การรับรองข้อมูลเศรษฐกิจหรือสถิติปัจจุบัน ไม่มีการสมมติตัวเลข ประเทศ ปี หรือชื่อรายงานขึ้นมารองรับ คำว่า “ล่าสุด” ต้องอาศัยวันที่และแหล่งข้อมูลในสถานการณ์จริงด้วย ส่วนตัวอย่างรายงานคะแนนและบทสนทนาเลือกสาขาเป็นสถานการณ์สมมติสำหรับฝึกใช้คำ

ตัวเต็ม พินอิน และการออกเสียง

统计tǒngjì เขียนเป็นตัวเต็มว่า 統計tǒngjì คำอ่านไทยโดยประมาณคือ “ถ่งจี้” เสียงสามตามด้วยเสียงสี่ พยางค์แรกเริ่มด้วยเสียง t ที่มีลมออก ส่วนพยางค์หลัง j เป็นเสียงไม่พ่นลม อย่าสลับกับเสียง q และอย่าเปลี่ยนเสียงท้ายเป็นเสียงเบาโดยไม่มีเหตุผล

ในตัวอย่างใช้ 一下yíxià โดยเสียงของอักษรแรกเปลี่ยนเป็นเสียงสองก่อนเสียงสี่ และแยกคำช่วย 了le ออกจากคำกริยา เช่น 参加了cānjiā le กับ 显示了xiǎnshì le คำว่า 失业率shīyè lǜ ใช้ lǜ ในความหมายว่าอัตรา ส่วน 据jù ในการอ้างข้อมูลอ่านเสียงสี่ 的de ที่เชื่อมส่วนขยายอ่านเบา และ 多少duōshǎo ใช้รูปเสียงตามพจนานุกรมในประโยคถามจำนวน

หลักสูตรสอบที่มีผลกรกฎาคม 2026 จัดคำนี้ไว้ HSK 5 ลำดับ 3144 เป็นคำกริยา ส่วนการใช้เรียกข้อมูลหรือสาขาวิชาเป็นคำอธิบายเพิ่มเติมตามบริบท ลองฝึกบอกว่าต้องการนับอะไรและนำผลไปใช้อย่างไร แล้วอ่านบทเรียนต่อที่ เรียนภาษาจีน