限制

กำหนดขอบเขต หรือข้อจำกัดที่ต้องคำนึงถึง

限制xiànzhì ใช้เป็นคำกริยาแปลว่าจำกัด กำหนดขอบเขต หรือควบคุมไม่ให้เกินขอบเขตหนึ่ง และใช้เป็นคำนามแปลว่าข้อจำกัดได้ด้วย ขอบเขตนั้นอาจเกี่ยวกับจำนวน เวลา ขนาด อายุ หรือเงื่อนไขการเข้าร่วมกิจกรรม ไม่จำเป็นต้องเป็นสิ่งกีดขวางที่มองเห็นได้ และไม่จำเป็นต้องมีคนตั้งกฎขึ้นทุกครั้ง เพราะเวลาและทรัพยากรที่มีอยู่ก็ทำให้เกิดข้อจำกัดได้

เวลาพบคำนี้ให้ถามต่อว่า “จำกัดอะไร” และ “จำกัดไว้แค่ไหน” เช่น จำกัดจำนวนผู้เข้าร่วม หรือจำกัดเวลาพูด การรู้เพียงว่ามีข้อจำกัดยังไม่บอกเงื่อนไขทั้งหมด ต้องอ่านส่วนขยายหรือข้อความถัดไปด้วย ส่วนความรู้สึกว่าข้อจำกัดนั้นเหมาะสมหรือเข้มงวดเกินไปเป็นความคิดเห็นอีกชั้นหนึ่ง ไม่ใช่ความหมายที่ติดมากับคำนี้เสมอไป

ใช้เป็นกริยาแล้วบอกสิ่งที่ถูกจำกัด

รูปแบบ 限制人数xiànzhì rénshù หมายถึงจำกัดจำนวนคน โดยจำนวนคนเป็นสิ่งที่ถูกจำกัด ไม่ใช่คนที่ออกกฎ หากต้องการระบุขอบเขตชัดขึ้น ใช้ 把人数限制在十人以内bǎ rénshù xiànzhì zài shí rén yǐnèi จำกัดจำนวนไว้ไม่เกินสิบคน ในตัวอย่างนี้ 以内yǐnèi สื่อว่าอยู่ภายในขอบเขตที่กล่าวถึง รวมถึงสิบคนด้วย เป็นตัวเลขสมมุติสำหรับฝึกประโยค

คำนี้ใช้กับสิ่งที่เป็นนามธรรมได้ เช่น 限制想象力xiànzhì xiǎngxiànglì จำกัดจินตนาการ จึงไม่ได้ใช้ได้เฉพาะกับคนหรือสิ่งของทางกายภาพ เมื่อพูดว่าผู้ใหญ่ไม่ควรจำกัดจินตนาการของเด็ก ผู้พูดกำลังแสดงความเห็นต่อการควบคุมความคิด ไม่ได้กำลังพูดถึงจำนวนเด็กที่เข้าไปในห้องได้

ในประโยค 这个活动限制了参加人数。Zhège huódòng xiànzhì le cānjiā rénshù. คำ 了le เป็นคำช่วยอ่านเสียงเบาและแยกจากกริยาในพินอิน ตัวประโยคบอกว่ากิจกรรมได้กำหนดจำนวนผู้เข้าร่วมไว้แล้ว แต่ยังไม่ได้บอกจำนวนสูงสุด ผู้ฟังจึงอาจถามรายละเอียดเพิ่มได้

ใช้เป็นคำนามและพูดถึงข้อจำกัดด้านต่างๆ

时间限制shíjiān xiànzhì คือข้อจำกัดด้านเวลา ส่วน 年龄限制niánlíng xiànzhì คือข้อจำกัดด้านอายุ คำที่อยู่ด้านหน้าช่วยระบุว่าข้อจำกัดเกี่ยวกับเรื่องใด จึงต่างจากการวางคำนี้ก่อนคำนามในรูปกริยาที่เน้นการลงมือจำกัด เช่น “จำกัดเวลา” กับ “ข้อจำกัดด้านเวลา”

รูป 受到限制shòudào xiànzhì หมายถึงถูกจำกัดหรือได้รับผลจากข้อจำกัด เน้นด้านของสิ่งที่ได้รับผล ส่วน 解除限制jiěchú xiànzhì คือยกเลิกข้อจำกัดที่มีอยู่ก่อนแล้ว เมื่อบอกว่า 没有年龄限制méiyǒu niánlíng xiànzhì หมายถึงไม่มีข้อจำกัดเฉพาะด้านอายุ ไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีเงื่อนไขอื่นเลย เช่น คุณสมบัติหรือจำนวนที่รับ

จำกัดต่างจากห้ามและกำหนดกฎอย่างไร

禁止jìnzhǐ เน้นห้ามหรือไม่อนุญาตให้ทำสิ่งนั้น ส่วน 限制xiànzhì เน้นการตีกรอบหรือเงื่อนไข จึงอาจยังทำได้ภายในขอบเขตที่กำหนด เช่น การจำกัดจำนวนหนังสือที่ยืม ไม่ใช่การห้ามยืมหนังสือทั้งหมด อย่างไรก็ตาม บางบริบทของการจำกัดอาจเข้มงวดจนบุคคลหนึ่งทำสิ่งนั้นไม่ได้ จึงต้องอ่านว่าใครถูกจำกัดและด้วยเงื่อนไขใด ไม่ควรจำแบบตายตัวว่าใช้แทนกันได้ทุกประโยค

规定guīdìng เน้นการกำหนดหรือข้อกำหนด ซึ่งอาจบอกขั้นตอนที่ต้องทำ ไม่จำเป็นต้องบอกเพดานหรือขอบเขตเสมอไป ข้อกำหนดบางข้อจึงมีเนื้อหาเป็นข้อจำกัด แต่คำสองคำนี้ไม่ได้มีจุดเน้นเหมือนกันทั้งหมด การเลือกใช้ควรดูว่าต้องการพูดถึงตัวกฎ หรือผลที่ทำให้ทำได้เพียงบางขอบเขต

ภาพประกอบเป็นฉากสมมุติของกระเป๋าเดินทางกับกรอบวัดขนาด กระเป๋าใบเล็กอยู่ภายในกรอบ ส่วนใบใหญ่ที่วางข้างกันกว้างและสูงเกินกรอบ ช่วยสื่อ 限制行李的大小xiànzhì xíngli de dàxiǎo จำกัดขนาดสัมภาระ ไม่ใช่ห้ามนำสัมภาระทุกชนิด ภาพไม่มีตัวเลขและไม่ใช่ประกาศเงื่อนไขของสายการบินใด

รูปอักษร เสียงอ่าน และการอ่านสถานการณ์ให้ครบ

ทั้งตัวย่อและตัวเต็มเขียน 限制xiànzhì เหมือนกัน ในความหมายนี้ใช้อักษร 制zhì ไม่เปลี่ยนเป็น 製zhì ที่พบในคำเกี่ยวกับการผลิต พินอินทั้งสองพยางค์เป็นเสียงสี่ คำอ่านไทย “เสี้ยนจื้อ” ใช้ช่วยจำแนวเสียงตกโดยประมาณ แต่ควรฟังเสียงจีนประกอบ โดยเฉพาะเสียงต้นพยางค์หลังและสระที่ไม่ได้ตรงกับภาษาไทยทั้งหมด

ตัวอย่างเกี่ยวกับแพทย์ งาน และทุนการศึกษาในหน้านี้เป็นสถานการณ์สมมุติสำหรับฝึกภาษา ไม่ใช่คำแนะนำเรื่องอาหารหรือประกาศรับสมัครจริง ในบทสนทนาเรื่องทุน 国籍guójí หมายถึงสัญชาติ และ 本国学生běnguó xuéshēng หมายถึงนักเรียนของประเทศนั้นตามเงื่อนไขสัญชาติ ไม่ใช่เพียงนักเรียนที่กำลังอยู่ภายในประเทศ หากพบข้อกำหนดจริงต้องอ่านรายละเอียดของโครงการนั้นเอง

ลองสลับฝึกสองมุมว่า “ใครจำกัดอะไร” กับ “สิ่งใดมีข้อจำกัดด้านไหน” แล้วเพิ่มขอบเขตให้ชัด ฝึกคำศัพท์และรูปประโยคต่อได้ที่ คอร์สเรียนภาษาจีน