起来

ความหมายและวิธีใช้

起来 ใช้เดี่ยว ๆ ได้ในความหมายลุกขึ้น เช่น 快起来 รีบลุกขึ้น และใช้หลังคำกริยาเป็นส่วนเติมทิศทางจากต่ำขึ้นสูง เช่น 站起来 ยืนขึ้น、拿起来 หยิบขึ้นมา、抬起来 ยกขึ้น การมี 来 ชี้การเคลื่อนเข้าหาจุดอ้างอิงของผู้พูดหรือมุมมอง แต่ในคำประสมหลายคำผู้เรียนควรจำทั้งชุด ไม่แปล 起 กับ 来 แยกทีละตัว。

เมื่อวางหลังคำกริยาหรือคำคุณศัพท์ 起来 ยังบอกว่าการกระทำหรือสภาวะเริ่มขึ้นและดำเนินต่อ เช่น 大家笑起来了 ทุกคนเริ่มหัวเราะ、天气暖和起来了 อากาศเริ่มอุ่นขึ้น และ 热闹起来 เริ่มคึกคัก หากมีกรรมสามารถใช้รูปแยก กริยา + 起 + กรรม + 来 เช่น 唱起歌来 เริ่มร้องเพลง หรือ 跳起舞来 เริ่มเต้น。

ใน 看起来、听起来、闻起来 และ 吃起来 起来 ไม่ได้บอกการเคลื่อนขึ้น แต่ใช้บอกความประทับใจจากการมอง ฟัง ดม หรือกิน เช่น 看起来很年轻 ดูแล้วอ่อนวัย、听起来不错 ฟังดูไม่เลว และ 吃起来很甜 กินแล้วรู้สึกหวาน ส่วน 想起来 หมายถึงนึกขึ้นมาได้ ต้องแยกจาก 想一想 ลองคิดดู。

รูปแบบที่ใช้บ่อย

• กริยา + 起来
• 快/请 + 起来
• คำคุณศัพท์ + 起来 + 了
• กริยา + 起 + กรรม + 来
• 看/听/闻/吃 + 起来
• 想起来 + กรรม
• 把 + กรรม + กริยา + 起来

การฝึกคำนี้ควรอ่านทั้งคำเดี่ยวและตัวอย่างเต็มประโยค เพื่อสังเกตตำแหน่งในประโยค คำที่มักใช้ร่วมกัน และน้ำเสียงที่ต่างกันตามบริบท

ข้อแตกต่างและข้อควรระวัง

起来 ไม่ได้หมายถึง 起床 ทุกครั้ง คนที่นั่งอยู่สามารถ 站起来 และของที่พื้นสามารถ 拿起来 ได้โดยไม่เกี่ยวกับการนอน อีกด้านหนึ่ง 看起来 เป็นรูปประเมินจากสิ่งที่เห็น ไม่ควรแปลว่า ‘มองขึ้นมา’ และ 想起来 มักหมายถึงนึกออก ไม่ใช่เริ่มอยาก หากต้องการบอก ‘อยาก’ ใช้ 想 + กริยา。

รูปมาตรฐานเขียน qǐlái คำอ่านไทยใช้ ฉี่ไหล แต่เมื่อ 起来 ทำหน้าที่เป็นส่วนเติมท้ายกริยา 来 มักเบาลงเป็น qǐlai ในภาษาพูดธรรมชาติ ไฟล์เสียงของคำนี้จึงใช้ประโยค 请站起来 เพื่อให้ได้จังหวะจริง ผู้เรียนยังควรเขียนพินอินหัวคำเป็น qǐlái และไม่เปลี่ยนเป็น qǐlǎi。

ลำดับขีด