คำศัพท์จีน
补语
ตัวเต็ม: 補語
อ่านว่า: ปู่อวี่
ความหมาย: ส่วนเสริมหลังภาคแสดงหรือคำศูนย์กลางในภาษาจีน ทำหน้าที่เติมข้อมูลเกี่ยวกับผล ทิศทาง ความเป็นไปได้ ระดับ สภาพ จำนวน เวลา หรือตำแหน่งของการกระทำหรือคุณลักษณะ เช่น 完 ใน 写完, 懂 ใน 听得懂 และ 三遍 ใน 看了三遍; การแบ่งชนิดย่อยและชื่อเรียกอาจต่างกันตามกรอบไวยากรณ์
ชนิดคำ: คำนามทางไวยากรณ์ (grammar n.)
补语 คืออะไร
补语 คือส่วนประกอบที่อยู่หลังคำศูนย์กลางของภาคแสดง เพื่อเติมว่าการกระทำได้ผลอย่างไร เคลื่อนไปทางไหน ทำได้หรือไม่ได้ มีระดับหรือลักษณะอย่างไร เกิดกี่ครั้ง นานเท่าไร หรือไปสิ้นสุดที่ใด โครงสร้างพื้นฐานมักมองเป็น“述语หรือ中心语 + 补语”และเรียกรวมว่า述补结构
结果补语
结果补语บอกผลที่เกิดจากการกระทำ เช่น 写完“เขียนเสร็จ”、看懂“อ่านแล้วเข้าใจ”、打开“เปิดออก” และ 做好“ทำเสร็จดี/เตรียมพร้อม” ส่วน补语คือ完、懂、开、好 ความหมายไม่ได้เท่ากับกริยาเดี่ยวเสมอ เช่น 看了บอกว่าเกิดการดูแล้ว แต่ 看懂 ยืนยันผลว่าเข้าใจ
趋向补语
趋向补语บอกทิศทางจริงหรือความหมายที่พัฒนาจากทิศทาง เช่น 走进去、拿出来、跑回来、站起来 โดย来ชี้เข้าหาจุดอ้างอิงของผู้พูดและ去ชี้ออกจากจุดอ้างอิง แต่คำอย่าง起来、下去、出来ยังมีความหมายเชิงเริ่มต้น ต่อเนื่อง หรือปรากฏชัดในบางบริบท จึงต้องเรียนเป็นโครงสร้างพร้อมตัวอย่าง
可能补语
可能补语รูปที่พบบ่อยคือ“กริยา + 得/不 + ผลหรือทิศทาง” เช่น 听得懂/听不懂、进得去/进不去 ใช้พูดว่ามีเงื่อนไขหรือความสามารถให้ผลนั้นเกิดได้หรือไม่ แตกต่างจากผลที่เกิดจริง: 听懂了 หมายถึงฟังเข้าใจแล้ว ส่วน 听得懂 หมายถึงฟังเข้าใจได้
状态补语 และ 程度补语
โครงสร้าง“กริยา + 得 + วลีบรรยาย”อธิบายลักษณะหรือสภาพของการกระทำ เช่น 他说得很清楚、孩子跑得很快 ตำราบางเล่มเรียก状态补语 บางกรอบจัดรายละเอียดต่างออกไป ส่วนคำอย่าง极了、得很、多了ใช้บอกระดับ เช่น 高兴极了、好得很、比以前快多了 การจำชื่อหมวดควรมาคู่กับการเข้าใจความหมายและตำแหน่ง
数量补语
数量补语เติมจำนวนครั้งหรือระยะเวลา เช่น 看了三遍、去过两次、等了一个小时 ตำรามักแยก动量补语กับ时量补语 กรรมอาจอยู่ก่อนหรือหลังส่วนจำนวนตามชนิดของกรรม ความจำเพาะ และโครงสร้าง เช่น 我看了三遍这本书 กับ 这本书我看了三遍 จึงไม่ควรใช้สูตรตำแหน่งเดียวกับทุกประโยค
补语 ไม่ใช่ 宾语
宾语ระบุผู้หรือสิ่งที่การกระทำเกี่ยวข้อง เช่น 作业 ใน 写作业 ส่วน补语อธิบายผลหรือลักษณะ เช่น 完 ใน 写完作业 ในประโยคยาวสามารถมีทั้งสองอย่างได้ ลำดับปกติของ结果补语คือกริยาติดกับ补语ก่อนกรรม: 写完作业 ไม่ใช่ 写作业完 การแยกหน้าที่ช่วยวาง了、得、把 และกรรมได้ถูกต้อง
得 สามแบบที่ต้องแยก
得 ใน 说得清楚 เป็นคำช่วยเชื่อมคำบรรยายสภาพ; 得 ใน 听得懂 เป็นเครื่องหมายรูปบอกความเป็นไปได้; ส่วน 得 dé ที่เป็นกริยา“ได้รับ”ไม่ใช่ตัวเดียวกันทางหน้าที่ ผู้เรียนควรอ่านโครงสร้างทั้งช่วง ไม่ตัดสินจากตัวอักษร 得 เพียงตัวเดียว และจำว่า结果补语อย่าง写完โดยทั่วไปไม่ใส่得ตรงกลางเมื่อกล่าวถึงผลที่เกิดจริง
การแบ่งชนิดอาจต่างกัน
หนังสือไวยากรณ์และงานวิจัยอาจแบ่ง补语เป็น结果、趋向、可能、程度、状态、数量、介词หรือ处所补语ด้วยขอบเขตต่างกัน หน้าเรียนจึงควรบอกกรอบที่ใช้ แทนการกล่าวว่ามีจำนวนชนิดตายตัว อย่างไรก็ตามแกนร่วมคือ补语ทำหน้าที่เสริมความหมายหลังคำศูนย์กลางและมีข้อจำกัดด้านการจับคู่กับกริยา
การออกเสียง
อ่านว่า bǔyǔ คำอ่านไทย“ปู่อวี่” ทั้ง 补 bǔ และ 语 yǔ เป็นเสียง 3 อักษรดั้งเดิมเขียนว่า 補語 ในภาษาการสอนใช้ว่า补语类型、补语结构、结果补语และ补语的位置 เมื่อวิเคราะห์ประโยคควรระบุทั้งรูปคำ หน้าที่ และความหมาย ไม่ติดเพียงป้ายชื่อหมวด
ลำดับขีด
คำประสมที่พบบ่อย
结果补语 (jiéguǒ bǔyǔ): บทเสริมบอกผล
趋向补语 (qūxiàng bǔyǔ): บทเสริมบอกทิศทาง
可能补语 (kěnéng bǔyǔ): บทเสริมบอกความเป็นไปได้
程度补语 (chéngdù bǔyǔ): บทเสริมบอกระดับ
状态补语 (zhuàngtài bǔyǔ): บทเสริมบอกสภาพหรือลักษณะ
数量补语 (shùliàng bǔyǔ): บทเสริมบอกจำนวน
时量补语 (shíliàng bǔyǔ): บทเสริมบอกระยะเวลา
补语结构 (bǔyǔ jiégòu): โครงสร้างบทเสริม
补语和宾语 (bǔyǔ hé bīnyǔ): บทเสริมกับกรรม
ตัวอย่างการใช้
“写完”里的“完”是结果补语。
“Xiěwán” lǐ de “wán” shì jiéguǒ bǔyǔ.
完 ในคำว่า 写完 เป็นบทเสริมบอกผล
“走进去”里的“进去”是趋向补语。
“Zǒu jìnqu” lǐ de “jìnqu” shì qūxiàng bǔyǔ.
进去 ในคำว่า 走进去 เป็นบทเสริมบอกทิศทาง
“听得懂”用可能补语表示有能力听懂。
“Tīng de dǒng” yòng kěnéng bǔyǔ biǎoshì yǒu nénglì tīngdǒng.
听得懂 ใช้บทเสริมบอกความเป็นไปได้เพื่อสื่อว่าสามารถฟังเข้าใจ
“他说得很清楚”用补语说明说话的状态。
“Tā shuō de hěn qīngchu” yòng bǔyǔ shuōmíng shuōhuà de zhuàngtài.
他说得很清楚 ใช้บทเสริมอธิบายลักษณะที่เขาพูดว่าชัดเจนมาก
“高兴极了”里的“极了”表示程度。
“Gāoxìng jí le” lǐ de “jí le” biǎoshì chéngdù.
极了 ใน 高兴极了 แสดงระดับว่าดีใจอย่างยิ่ง
“我看了三遍”里的“三遍”是动量补语。
“Wǒ kàn le sān biàn” lǐ de “sān biàn” shì dòngliàng bǔyǔ.
三遍 ใน 我看了三遍 เป็นบทเสริมบอกจำนวนครั้งของการกระทำ
补语通常补充说明中心语，但不是动词后的成分都叫补语。
Bǔyǔ tōngcháng bǔchōng shuōmíng zhōngxīnyǔ, dàn bú shì dòngcí hòu de chéngfen dōu jiào bǔyǔ.
บทเสริมมักเติมคำอธิบายให้คำศูนย์กลาง แต่ส่วนประกอบหลังกริยาไม่ได้เรียกว่าบทเสริมทั้งหมด
A: “我写作业”里的“作业”是补语吗？
“Wǒ xiě zuòyè” lǐ de “zuòyè” shì bǔyǔ ma?
作业 ในประโยค 我写作业 เป็นบทเสริมหรือเปล่า
B: 不是，它是宾语；“我写完作业”里的“完”才是补语。
Bú shì, tā shì bīnyǔ; “wǒ xiěwán zuòyè” lǐ de “wán” cái shì bǔyǔ.
ไม่ใช่ มันเป็นกรรม ส่วน 完 ใน 我写完作业 จึงเป็นบทเสริม
ทบทวนคำศัพท์ HSK ต่อ
น้องๆ สามารถกลับไปดูเครื่องมือฝึกคำศัพท์ได้ที่ HSK Tools Hub หรือดูแนวทางเลือกระดับได้ที่ HSK Level Guide