五行

ความหมาย

五行 อ่านว่า wǔxíng หรืออู่สิง เป็นแนวคิดจีนโบราณที่จัดแบบแผนและความสัมพันธ์เป็นห้ากลุ่ม ได้แก่ 木 ไม้, 火 ไฟ, 土 ดิน, 金 ทองหรือโลหะ และ 水 น้ำ คำแปลไทย“ธาตุทั้งห้า”พบได้บ่อย แต่ไม่ควรเข้าใจว่าเป็นธาตุเคมีห้าชนิด

เหตุใด行จึงอ่าน xíng

行เป็นอักษรหลายเสียง แต่ในคำว่า五行ต้องอ่าน xíng ไม่ใช่ háng ความหมายในบริบทนี้เน้นการเคลื่อนไหว การดำเนิน หรือระบบคุณลักษณะ มากกว่าการเรียงวัตถุห้าชิ้นไว้ข้างกัน

相生 และ 相克

五行相生 คือวงจรส่งเสริมกันตามลำดับ 木生火、火生土、土生金、金生水、水生木 ส่วน 五行相克 คือวงจรควบคุมหรือยับยั้งกัน 木克土、土克水、水克火、火克金、金克木 คำว่า相生ไม่ได้แปลว่า“ดี”เสมอไป และ相克ไม่ไดแปลว่า“ร้าย”เสมอไป ทั้งสองเป็นแบบความสัมพันธ์ในระบบ

ระบบการจับคู่

ในประวัติศาสตร์จีน อู่สิงถูกเชื่อมกับสี รส ทิศ ฤดูกาล เสียง อวัยวะ คุณธรรม และหมวดอื่นๆ แต่ตารางจับคู่อาจแตกต่างตามยุค สำนัก และบริบท จึงควรระบุแหล่งเมื่ออธิบายรายละเอียด ไม่ควรนำตารางหนึ่งไปอ้างว่าเป็นกฎสากลที่ทุกคัมภีร์ใช้เหมือนกัน

ความเกี่ยวข้องกับ阴阳

五行กับ 阴阳 มีรากแนวคิดไม่เหมือนกันทั้งหมด แต่ต่อมาถูกรวมเข้าเป็นระบบ阴阳五行 เพื่ออธิบายโลกธรรมชาติ รัฐ ปฏิทิน การแพทย์ ศิลปะ และด้านอื่นในบริบทโบราณ การพบคำสองคำนี้คู่กันจึงไม่ได้แปลว่าเป็นคำเดียวกัน

ข้อควรระวัง

五行เป็นกรอบแนวคิดดั้งเดิมและมีบทบาททางวัฒนธรรม ไม่ควรใช้แทนตารางธาตุทางเคมี หรือใช้ยืนยันคำวินิจฉัยและผลการรักษาโดยไม่มีการประเมินที่เหมาะสม

การออกเสียง

อ่านว่า wǔxíng คำอ่านไทยใช้ “อู่สิง” โดย五เป็นเสียง 3 และ行เป็นเสียง 2 ที่ต้องอ่าน xíng ไม่ใช่ háng

ลำดับขีด

คำประสมที่พบบ่อย

阴阳五行 (yīnyáng wǔxíng): หยินหยางและอู่สิง
五行相生 (wǔxíng xiāngshēng): วงจรส่งเสริมกันของอู่สิง
五行相克 (wǔxíng xiāngkè): วงจรควบคุมยับยั้งกันของอู่สิง
五行学说 (wǔxíng xuéshuō): ทฤษฎีหรือแนวคิดอู่สิง
金木水火土 (jīn mù shuǐ huǒ tǔ): ทอง ไม้ น้ำ ไฟ ดิน
五行属性 (wǔxíng shǔxìng): คุณลักษณะตามอู่สิง

ตัวอย่างการใช้

五行包括木、火、土、金、水。
Wǔxíng bāokuò mù, huǒ, tǔ, jīn, shuǐ.
อู่สิงประกอบด้วยไม้ ไฟ ดิน ทอง และน้ำ

五行的“行”读作xíng。
Wǔxíng de “xíng” dú zuò xíng.
ตัว “行” ในคำว่าอู่สิงอ่านว่า xíng

五行思想被应用到古代文化的多个领域。
Wǔxíng sīxiǎng bèi yìngyòng dào gǔdài wénhuà de duō ge lǐngyù.
แนวคิดอู่สิงถูกนำไปใช้ในหลายขอบเขตของวัฒนธรรมจีนโบราณ

相生和相克是五行学说中的两种关系。
Xiāngshēng hé xiāngkè shì wǔxíng xuéshuō zhōng de liǎng zhǒng guānxì.
เซียงเซิงและเซียงเค่อเป็นความสัมพันธ์สองแบบในแนวคิดอู่สิง

按照五行相生的次序，木生火，火生土。
Ànzhào wǔxíng xiāngshēng de cìxù, mù shēng huǒ, huǒ shēng tǔ.
ตามลำดับวงจรส่งเสริมของอู่สิง ไม้ก่อไฟ และไฟก่อดิน

五行不只是五种物质的名单。
Wǔxíng bù zhǐ shì wǔ zhǒng wùzhì de míngdān.
อู่สิงไม่ใช่เพียงรายชื่อวัตถุห้าชนิด

不同历史语境中的五行对应系统可能有所不同。
Bùtóng lìshǐ yǔjìng zhōng de wǔxíng duìyìng xìtǒng kěnéng yǒusuǒ bùtóng.
ระบบการจับคู่ตามอู่สิงในบริบททางประวัติศาสตร์ที่ต่างกันอาจแตกต่างกันได้

A: 五行是五种化学元素吗？
Wǔxíng shì wǔ zhǒng huàxué yuánsù ma?
อู่สิงคือธาตุเคมีห้าชนิดใช่ไหม
B: 不是，它是中国古代用来理解变化和关系的分类系统。
Bú shì, tā shì Zhōngguó gǔdài yònglái lǐjiě biànhuà hé guānxì de fēnlèi xìtǒng.
ไม่ใช่ มันเป็นระบบการจำแนกที่จีนโบราณใช้ทำความเข้าใจความเปลี่ยนแปลงและความสัมพันธ์

ทบทวนคำศัพท์ HSK ต่อ

น้องๆ สามารถกลับไปดูเครื่องมือฝึกคำศัพท์ได้ที่ HSK Tools Hub หรือดูแนวทางเลือกระดับได้ที่ HSK Level Guide