脱

ถอดสิ่งที่สวมอยู่ออกจากตัว

脱tuō เป็นคำกริยาที่ใช้ในชีวิตประจำวันเมื่อถอดเสื้อผ้า รองเท้า หรือสิ่งที่สวมอยู่ออก เช่น ถอดเสื้อคลุมเมื่อเข้าห้องที่อุ่น หรือถอดรองเท้าก่อนเข้าบ้าน จุดสำคัญคือก่อนหน้านั้นสิ่งของอยู่บนร่างกาย แล้วการกระทำทำให้มันออกมา จึงไม่ใช่เพียงหยิบเสื้อที่วางบนโต๊ะหรือถือรองเท้าจากชั้นขายของ

ภาพประกอบแสดงคนเพิ่งถอดรองเท้าข้างหนึ่ง เท้าข้างนั้นยังสวมถุงเท้า ส่วนรองเท้าข้างที่ถอดออกอยู่ในมือ อีกข้างยังสวมรองเท้าอยู่ ภาพจึงเน้นการเปลี่ยนจาก “สวมอยู่” เป็น “ถอดออก” ไม่ได้หมายความว่าต้องถอดเสื้อผ้าทุกชิ้น และไม่จำเป็นต้องมีความหมายเกี่ยวกับการเปลือยกาย

รูปประโยคที่ใช้สั่ง เล่า และบอกว่าถอดไม่ออก

รูปพื้นฐานคือกริยาตามด้วยสิ่งที่ถอด เช่น 脱鞋tuō xié และ 脱外套tuō wàitào ถ้าต้องการชี้สิ่งของที่ทราบอยู่แล้วและเน้นผลของการกระทำ ใช้โครงสร้าง 把……脱下来bǎ …… tuō xiàlai ได้ ส่วนขยายท้ายกริยาช่วยให้เห็นการถอดออกมาจากตำแหน่งเดิม ไม่ควรแยกแปลทุกพยางค์เป็นการเดินลงมาหาผู้พูดเสมอไป

脱掉tuōdiào ก็ใช้เน้นการถอดออกได้ ส่วน 脱了tuō le ในบทสนทนาเล่าการถอดที่เกิดขึ้นแล้ว คำช่วยท้ายกริยาอ่านเบา การเห็นรูปนี้ไม่ได้แปลว่าต้องมีคำไทยว่า “แล้ว” ทุกครั้ง หากลำดับเหตุการณ์ในประโยคไทยชัดอยู่แล้วอาจใช้คำว่า “พอ…ก็…” ให้เป็นธรรมชาติได้

เมื่อต้องการบอกความสามารถในการทำสำเร็จ ใช้ 脱不下来tuō bu xiàlai ว่า “ถอดไม่ออก” เช่น รองเท้าบูตคับและพยายามถอดแล้วไม่สำเร็จ ต่างจาก 不脱bù tuō ที่ปฏิเสธการถอดหรือบอกว่าจะไม่ถอด และ 没脱méi tuō ที่บอกว่ายังไม่ได้ถอดหรือไม่ได้ถอดในเหตุการณ์นั้น อย่าสลับรูปเหล่านี้เพียงเพราะแปลไทยขึ้นต้นว่า “ไม่” เหมือนกัน

จับคู่กับคำว่าสวมให้ถูกสิ่งของ

穿chuān ใช้กับการใส่เสื้อผ้าและรองเท้า จึงเป็นคู่ตรงข้ามที่เห็นง่าย เช่น ใส่เสื้อคลุมกับถอดเสื้อคลุม แต่เครื่องแต่งกายทุกชนิดไม่ได้ใช้คำว่า “สวม” ตัวเดียวกัน หมวก แว่นตา และเครื่องประดับมักใช้ 戴dài นักเรียนควรจำกริยาพร้อมสิ่งของ ไม่ควรสรุปว่าทุกครั้งที่ถอดได้ เวลาสวมกลับต้องใช้คำเดียวกันทั้งหมด

การเอาหมวกหรือแว่นตาออกมักพบ 摘zhāi เช่น 摘帽子zhāi màozi แต่รูป 脱帽tuō mào ก็มีใช้ จึงไม่ควรตัดสินว่ากริยาตัวหนึ่งผิดทุกบริบทจากคำแปลไทยคำเดียว ในรายการวลีของหน้านี้เลือกสถานการณ์ที่ใช้บ่อยและเข้าใจง่ายก่อน แล้วค่อยสังเกตคำที่พบในประโยคจริงเพิ่มเติม

ในประโยคนี้มีสองการกระทำต่อกัน คือถอดรองเท้าคู่เดิมแล้วเปลี่ยนมาสวมรองเท้าแตะที่สะอาด คำว่า 换上huàn shàng จึงไม่ใช่การถอดอีกครั้ง แต่เป็นการเปลี่ยนไปใส่สิ่งใหม่ ส่วน 拖鞋tuōxié หมายถึงรองเท้าแตะหรือรองเท้าสวมเดินในบ้าน แม้ออกเสียงเหมือนวลี “ถอดรองเท้า” แต่อักษรแรกต่างกันและแบ่งคำต่างกัน

เมื่ออยู่ในคำประสม อย่าแปลว่าถอดเสื้อผ้าทั้งหมด

脱离tuōlí สื่อการพ้นหรือแยกออกจากสภาพหนึ่ง เช่น พ้นขีดอันตราย หรือห่างจากความเป็นจริง คำนี้เป็นคำประสมทั้งคำ ในประโยคแผนงานที่ฟังดูดีแต่ไม่สอดคล้องกับความจริง ผู้พูดไม่ได้กำลังพูดถึงการถอดสิ่งของออกจากตัว จึงต้องอ่านกริยาทั้งคำและส่วนที่ตามมา

脱落tuōluò ใช้กับสิ่งที่หลุดหรือลอกออก เช่น สีบนผนัง ส่วน 脱发tuōfà หมายถึงผมร่วง พยางค์หลังอ่าน fà ในความหมายเส้นผม ไม่ใช่ fā ที่พบในคำซึ่งเกี่ยวกับการส่งหรือการเกิดขึ้น คำว่า 摆脱bǎituō ก็เป็นคำประสมที่ใช้สื่อการหลุดพ้นหรือสลัดสิ่งที่รบกวนออก ไม่ใช่ชื่อเฉพาะ

ตัวอย่างเจ็ดประโยคแรกด้านล่างฝึกการถอดสิ่งที่สวมอยู่โดยตรง ส่วนสี่ประโยคถัดมาคงบริบทคำประสมไว้ให้เห็นการขยายความหมาย นักเรียนจึงได้ฝึกทั้งกริยาเดี่ยวและการอ่านคำที่มีอักษรนี้ โดยไม่ถือว่าเห็นอักษรเดียวกันแล้วจะใช้คำแปลเดียวกันได้ทุกแห่ง

อ่านบริบทและเสียงให้ตรงความหมาย

ตัวย่อ 脱tuō และตัวเต็ม 脫tuō ในการใช้หลักของหน้านี้อ่าน tuō คำอ่านไทยโดยประมาณคือ “ทัว” เป็นเสียงหนึ่งสูงราบ เสียงต้น t มีลม คำอ่านไทยเป็นเครื่องช่วยเริ่มฝึก ไม่แทนรายละเอียดของเสียงจีนทั้งหมด คำนี้อยู่ในรายการคำศัพท์ HSK 4 ของหลักสูตรสอบปัจจุบัน และหน้านี้เน้นความหมายกริยาในภาษาร่วมสมัย

ตัวอย่างการเข้าบ้านญี่ปุ่นใช้คำว่า 一般yìbān เพื่อบอกแนวปฏิบัติโดยทั่วไป ไม่ใช่กฎที่เหมือนกันทุกบ้าน แหล่งข้อมูลของ องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศญี่ปุ่น อธิบายว่าบ้านญี่ปุ่นส่วนใหญ่คาดหวังให้ถอดรองเท้าบริเวณทางเข้า เมื่อเป็นแขกควรดูคำแนะนำของเจ้าบ้านด้วย จุดประสงค์ของตัวอย่างคือฝึกกริยาถอดรองเท้า ไม่ใช่อธิบายมารยาททั้งหมดของประเทศ

ตัวอย่างเรื่องผมร่วงเป็นบทพูดสมมติของแพทย์ ใช้ 可能kěnéng ว่า “อาจ” ไม่สรุปว่าความเครียดทุกครั้งทำให้ผมร่วงรุนแรงหรือเป็นสาเหตุเดียว ข้อมูลของ American Academy of Dermatology ระบุความเครียดเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการร่วงของเส้นผม และอธิบายว่าการประเมินสาเหตุต้องแยกจากภาวะผมร่วงประเภทอื่น หน้านี้เป็นบทเรียนภาษา ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือแนะนำการรักษา

ใน 一进门就……yí jìn mén jiù …… คำแรกเปลี่ยนเป็นเสียงสองเพราะอยู่หน้าพยางค์เสียงสี่ และใน 不错búcuò คำแรกก็เปลี่ยนเป็นเสียงสองเช่นกัน แต่ 脱不下来tuō bu xiàlai ใช้ bu เบาในส่วนเสริมบอกความเป็นไปได้ คำช่วย 了le และ 吧ba ในตัวอย่างอ่านเบา ลองฝึกเล่าลำดับเมื่อกลับบ้านว่าใส่อะไรอยู่ ถอดอะไรออก และเปลี่ยนไปใส่อะไร แล้วทบทวนโครงสร้างเพิ่มเติมที่หน้า เรียนภาษาจีน