拔

ความหมายหลักและภาพการเคลื่อนไหว

拔bá เป็นคำกริยาที่สื่อการออกแรงดึงสิ่งหนึ่งออกจากตำแหน่งที่ติด ฝัง เสียบ หรือยึดอยู่ เช่น ถอนหญ้า ถอนฟัน ดึงตะปู และชักดาบ ภาพสำคัญคือวัตถุเคยอยู่ในหรือแนบกับตำแหน่งเดิม แล้วแรงดึงทำให้หลุดออก ไม่ได้หมายถึงการหยิบสิ่งที่วางหลวม ๆ ขึ้นมาเฉย ๆ

โครงสร้างพื้นฐานคือ ผู้กระทำ + 拔bá + สิ่งที่ถูกดึงออก เช่น 拔草bá cǎo ถอนหญ้า และ 拔牙bá yá ถอนฟัน หากต้องการเน้นว่าดึงออกสำเร็จ มักเติมส่วนเสริมผลลัพธ์เป็น 拔出bá chū ดึงออกมา หรือ 拔掉bádiào ถอนทิ้งให้หลุด

ใช้กับสิ่งที่อยู่ในดิน ร่างกาย และภาชนะ

กับพืช ใช้ 拔草bá cǎo ถอนหญ้า และ 连根拔起liángēn báqǐ ถอนขึ้นมาทั้งราก กับร่างกายใช้ 拔牙bá yá ถอนฟัน หรือ 拔刺bá cì ดึงเสี้ยนออก การใช้เหล่านี้มีจุดร่วมคือสิ่งที่ถูกดึงติดหรือฝังอยู่ จึงต้องออกแรงให้พ้นตำแหน่งเดิม

กับวัตถุที่เสียบอยู่ ใช้ได้ใน 拔钉子bá dīngzi ถอนตะปู 拔剑bá jiàn ชักดาบ และ 拔插头bá chātóu ถอดปลั๊ก ในบริบทปลั๊ก ภาษาพูดมักบอกตำแหน่งเพิ่ม เช่น 把插头从插座里拔出来bǎ chātóu cóng chāzuò lǐ bá chūlai ดึงปลั๊กออกจากเต้าเสียบ เพื่อให้ทิศทางชัดเจน

ส่วนเสริมที่บอกทิศทางและผลลัพธ์

拔出来bá chūlai เน้นการเคลื่อนออกจากข้างในมาหาผู้พูดหรือมาอยู่ให้เห็น 拔出去bá chūqu เน้นออกไปจากจุดอ้างอิง 拔掉bádiào เน้นเอาออกจนหมดหรือไม่ต้องการให้คงอยู่ ส่วน 拔起báqǐ เน้นการดึงขึ้นจากฐาน เช่น ถอนต้นไม้ขึ้นจากดิน

ถ้าใช้ประโยค 他把钉子拔出来了Tā bǎ dīngzi bá chūlai le ผู้ฟังเข้าใจว่าตะปูออกมาแล้ว ส่วน 他在拔钉子Tā zài bá dīngzi บอกเพียงว่ากำลังถอนอยู่และยังไม่ยืนยันผลลัพธ์ การเติมส่วนเสริมจึงเปลี่ยนรายละเอียดของเหตุการณ์ ไม่ใช่คำฟุ่มเฟือย

เปรียบเทียบกับคำกริยาใกล้เคียง

ตัวอย่างเช่น เปิดลิ้นชักใช้ 拉开抽屉lā kāi chōuti ไม่ใช้คำว่า 拔bá เพราะลิ้นชักเลื่อนตามราง ส่วนถอนตะปูใช้ 拔钉子bá dīngzi เพราะตะปูฝังในไม้ การเลือกคำตามสภาพการยึดติดทำให้ประโยคเป็นธรรมชาติ

ความหมายขยายในคำประสม

คำว่า 选拔xuǎnbá หมายถึงคัดเลือกคนที่เหมาะสมจากกลุ่ม และ 提拔tíbá หมายถึงส่งเสริมหรือเลื่อนบุคคลขึ้นสู่ตำแหน่งสูงกว่า ทั้งสองคำยังคงภาพเชิงนามธรรมของการดึงผู้หนึ่งออกมาหรือยกขึ้นจากกลุ่ม แต่ควรเรียนเป็นคำประสมทั้งคำ ไม่ควรใช้ 拔bá เดี่ยว ๆ แทน “คัดเลือก” ในทุกประโยค

海拔hǎibá คือระดับความสูงของสถานที่เทียบกับระดับน้ำทะเล และ 挺拔tǐngbá บรรยายรูปร่างสูงตรงสง่างาม เช่น ต้นไม้หรือท่วงท่าคน ความหมายเหล่านี้เป็นคำศัพท์ที่ประกอบแน่นแล้ว จึงไม่สามารถถอดความจากคำว่า “ถอน” ทีละพยางค์ได้

คำและวลีที่ใช้ร่วมกันบ่อย

สำนวน 一毛不拔yì máo bù bá แปลตรงตัวว่าไม่ยอมถอนแม้แต่ขนเส้นเดียว ใช้ตำหนิคนขี้เหนียวมาก ส่วน 坚忍不拔jiānrěn bùbá หมายถึงแน่วแน่อดทนไม่หวั่นไหว คำว่า 拔bá ในสำนวนเหล่านี้ไม่ควรแปลเป็นการถอนสิ่งของแบบตรงตัวโดยไม่ดูความหมายรวม

ข้อควรระวังด้านการออกเสียงและตัวอักษร

拔bá อ่านเสียงสอง พินอินมีเครื่องหมายขึ้นเหนือ a และคำอ่านไทยตามระบบของเว็บไซต์คือ “ป๋า” อย่าสับสนกับ 拨bō เขี่ย หมุน หรือโอน และ 跋bá เดินทางลำบากหรือบทส่งท้าย แม้บางคำมีส่วนประกอบคล้ายกันแต่ตัวอักษร หน้าที่ และคำที่ใช้ร่วมกันต่างกัน

รูปตัวย่อและตัวเต็มของ 拔bá เหมือนกัน หลักสูตรสอบ HSK ที่มีผลตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2026 ระบุเป็นรายการ 5442 ระดับ HSK 7–9 ชนิดคำกริยา จึงแก้ป้ายเก่าจาก HSK 5 เป็น HSK 7–9 ผู้เรียนควรจำความหมายหลักจากการถอนสิ่งที่ติดอยู่ก่อน แล้วค่อยเรียนความหมายขยายผ่านคำประสม น้อง ๆ ดูบทเรียนอื่นได้ที่ เรียนภาษาจีน

ลำดับขีด