豆瓣

豆瓣dòubàn ในความหมายอาหารพื้นฐานคือซีกหรือส่วนของเมล็ดถั่วที่แยกออกหลังแกะเปลือก ไม่ได้แปลว่าซอสพริกทุกครั้ง แต่ในสูตรอาหารบางบริบท ผู้เขียนใช้คำนี้เรียกเครื่องปรุงถั่วหมักหรือย่อจากชื่อซอสถั่วหมัก จึงต้องอ่านคำรอบข้างก่อนเลือกคำแปล หน้านี้สอนคำศัพท์อาหาร ไม่ใช่ชื่อแพลตฟอร์มรีวิวที่สะกดเหมือนกัน

ความหมายพื้นฐาน: ซีกถั่ว ไม่ใช่เมล็ดถั่วทั้งเมล็ด

豆dòu เกี่ยวกับถั่ว ส่วน 瓣bàn ใช้กับส่วนที่แยกเป็นกลีบหรือซีก เมื่อรวมกันจึงเน้นส่วนของเมล็ดถั่วที่แยกออก เช่น 蚕豆瓣cándòubàn ซีกถั่วปากอ้า และ 黄豆瓣huángdòubàn ซีกถั่วเหลือง ต่างจาก 豆子dòuzi ซึ่งเป็นคำทั่วไปเรียกเมล็ดถั่ว ไม่ได้เน้นว่าถูกแยกเป็นซีกแล้ว

คำขยายช่วยบอกสภาพของวัตถุดิบ เช่น 新鲜豆瓣xīnxiān dòubàn ซีกถั่วสด และ 干豆瓣gān dòubàn ซีกถั่วแห้ง หัวคำเพียงอย่างเดียวไม่ระบุว่าถั่วชนิดใด สดหรือแห้ง หรือผ่านการหมักแล้วหรือยัง การแปลว่า “ถั่วหมัก” ทุกครั้งจึงอาจทำให้เข้าใจรายการวัตถุดิบผิด

เมื่อใช้เรียกซอสหรือเครื่องปรุงถั่วหมัก

豆瓣酱dòubànjiàng คือชื่อซอสหรือเครื่องปรุงถั่วหมัก โดย 酱jiàng ระบุลักษณะซอส ในบริบทอาหารเสฉวนพบ 郫县豆瓣Píxiàn dòubàn ซึ่งเป็นเครื่องปรุงจากถั่วปากอ้าและพริกที่ผ่านกระบวนการหมัก จึงมีการใช้หัวคำสั้น ๆ ในสูตรอาหารเพื่อหมายถึงเครื่องปรุงชนิดนี้ด้วย ต้องแยกจากซีกถั่วที่ยังเป็นวัตถุดิบ

ถ้าสูตรกล่าวถึง 炒香豆瓣chǎoxiāng dòubàn ผัดเครื่องปรุงถั่วหมักให้หอม หรือ 红油豆瓣hóngyóu dòubàn เครื่องปรุงถั่วหมักแบบน้ำมันพริกแดง บริบทซอสจะเด่นขึ้น อย่างไรก็ตาม สี ความเผ็ด เนื้อสัมผัส และส่วนผสมขึ้นอยู่กับชนิดและสูตร ไม่ควรเหมารวมว่าซีกถั่วทุกชนิดมีรสเค็มเผ็ดหรือให้สีแดง ดูชื่อเต็มและรายการส่วนผสมประกอบเสมอ

วิธีใช้ในประโยคและการบอกปริมาณ

เมื่อพูดถึงวัตถุดิบ ใช้กับคำที่บอกภาชนะหรือปริมาณได้ เช่น 一碗豆瓣yì wǎn dòubàn ซีกถั่วหนึ่งชาม ส่วนเครื่องปรุงอาจใช้ 一勺豆瓣酱yì sháo dòubànjiàng ซอสถั่วหมักหนึ่งช้อน คำบอกปริมาณไม่ได้ทำให้ความหมายวัตถุดิบกับซอสกลายเป็นสิ่งเดียวกัน และไม่ควรแทนปริมาณระหว่างสองอย่างนี้โดยไม่ดูสูตร

ตัวอย่างนี้ใช้ 用的是yòng de shì เพื่อเน้นว่าสิ่งที่ใช้คืออะไร และใช้ 不是bú shì แยกจากสิ่งที่ผู้ฟังอาจเข้าใจผิด เวลาสั่งซื้อวัตถุดิบหรือถามคนทำอาหาร การระบุว่าเป็นซีกถั่วสดหรือซอสถั่วหมักให้ชัดจะช่วยลดความกำกวมของหัวคำสั้น ๆ

คำที่สะกดร่วมกันแต่ต้องแปลทั้งคำ

豆瓣鱼dòubànyú เป็นชื่ออาหารปลาที่ปรุงรสด้วยซอสถั่วหมัก จึงไม่ใช่ปลาที่มีรูปร่างเหมือนซีกถั่ว ส่วน 豆瓣菜dòubàncài เป็นชื่อผักวอเตอร์เครส ต้องจำเป็นคำเรียกพืชทั้งคำ ไม่แปลว่าอาหารที่ทำจากซอสถั่วหมัก และไม่ใช้ภาพซีกถั่วในหน้านี้เป็นภาพระบุผักชนิดนั้น

อีกกรณีหนึ่งคือ 豆瓣Dòubàn ที่เป็นชื่อแพลตฟอร์ม หากข้อความพูดถึงเว็บไซต์ คะแนนภาพยนตร์ หนังสือ หรือรีวิว ต้องแยกความหมายชื่อเฉพาะออกจากคำอาหาร การสะกดเหมือนกันไม่ใช่เหตุผลให้เปลี่ยนหน้าคำศัพท์อาหารนี้เป็นหน้าแพลตฟอร์ม นักเรียนควรดูหัวข้อและคำที่อยู่รอบคำก่อนตีความ

การออกเสียงและภาพช่วยจำ

อ่าน 豆瓣dòubàn ว่า “โต้วป้าน” ทั้งสองพยางค์เป็นเสียงสี่ ไม่มีพยางค์เสียงเบา รูปตัวเต็มเหมือนตัวย่อ คำว่า 发酵fājiào หมัก ในวลีอาหารอ่านพยางค์หลังว่า jiào และ 干gān ในวลีซีกถั่วแห้งอ่านเสียงหนึ่ง หน้านี้เป็นคำศัพท์อาหารเพิ่มเติม ไม่อ้างระดับสอบ HSK โดยไม่มีรายการหัวคำตรงในหลักสูตรปัจจุบัน

ภาพแสดงซีกถั่วปากอ้าที่แกะเปลือกแล้วเพื่อสื่อความหมายพื้นฐานของหัวคำ เป็นตัวอย่างถั่วชนิดหนึ่ง ไม่ได้แทนถั่วทุกชนิด และไม่ได้ยืนยันว่าเป็นซอสหรือผ่านการหมักแล้ว ภาพไม่ใช่คำแนะนำการปรุงหรือการรับประทานวัตถุดิบ ฝึกคำและประโยคในชีวิตประจำวันต่อได้ที่ เรียนภาษาจีน

ลำดับขีด