คำศัพท์จีน
是不是
อ่านว่า: ซื่อปูซื่อ
ความหมาย: ใช่หรือไม่ หรือใช่ไหม เป็นโครงสร้างคำถามแบบยืนยัน-ปฏิเสธ A-not-A ที่ขอให้ผู้ฟังยืนยันหรือปฏิเสธข้อมูล
ชนิดคำ: โครงสร้างคำถามแบบยืนยัน-ปฏิเสธ (A-not-A question pattern)
ระดับ: HSK 1
ความหมายและวิธีใช้
是不是 สร้างจาก 是 + 不 + 是 เป็นคำถามแบบ A-not-A หมายถึง ‘เป็นหรือไม่เป็น’ หรือ ‘ใช่ไหม’ ใช้ตรวจสอบตัวตน ประเภท สถานที่ สภาพ หรือข้อมูลที่ผู้พูดต้องการยืนยัน เช่น 你是不是老师？ คุณเป็นครูใช่ไหม และ 他是不是在家？ เขาอยู่บ้านใช่ไหม โครงสร้างนี้วางหน้าส่วนที่ต้องการถามและไม่ต้องเติม 吗 ท้ายประโยค。
คำตอบมักใช้ 是 ใช่、不是 ไม่ใช่ หรือให้ข้อมูลที่ถูกต้องโดยตรง เช่น A: 这是不是你的？ B: 不是，是他的 นี่เป็นของคุณใช่ไหม ไม่ใช่ เป็นของเขา เมื่อคำถามมีภาคแสดงอื่น ผู้พูดอาจตอบด้วยกริยานั้นแทน เช่น 是不是可以？ ตอบ 可以 หรือ 不可以 การตอบจึงไม่จำเป็นต้องย้ำ 是 ทุกครั้ง。
是不是 ยังใช้ในประโยคซ้อนเพื่อแปลว่า ‘ว่า…ใช่หรือไม่’ เช่น 看是不是我们要坐的车 ดูว่าใช่รถที่เราต้องขึ้นหรือไม่ และ 我不知道他是不是老师 ฉันไม่รู้ว่าเขาเป็นครูหรือไม่ ในกรณีนี้น้ำเสียงอาจไม่ใช่คำถามตรงต่อผู้ฟัง แต่โครงสร้างยังคงนำเสนอสองทางเลือกยืนยันกับปฏิเสธ。
รูปแบบที่ใช้บ่อย
- ประธาน + 是不是 + คำนาม
- ประธาน + 是不是 + 在 + สถานที่
- 是不是 + คำคุณศัพท์/กริยาวลี
- 是不是因为 + เหตุผล
- 是不是应该/可以 + กริยา
- 看/问/不知道 + 是不是…
- ตอบ: 是/不是 หรือคำตอบตรง
การฝึกคำนี้ควรอ่านทั้งคำเดี่ยวและตัวอย่างเต็มประโยค เพื่อสังเกตตำแหน่งในประโยค คำที่มักใช้ร่วมกัน และน้ำเสียงที่ต่างกันตามบริบท
ข้อแตกต่างและข้อควรระวัง
是不是 เป็นโครงสร้างคำถาม ไม่ใช่สำนวนตายตัว และไม่ใช้คู่กับ 吗 ในคำถามเดียวกัน จึงพูด 你是不是学生？ หรือ 你是学生吗？ อย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่พูด 你是不是学生吗？ หากใช้ 对不对 จะเป็นการขอให้ยืนยันข้อความก่อนหน้าและมีจุดเน้นต่างจาก 是不是 ที่วางตรงหน้าส่วนซึ่งกำลังตรวจสอบ。
หัวคำต้องเขียน pinyin ว่า shì bu shì โดย 不 ในรูป A-not-A นี้ออกเสียงเบา bu คำอ่านไทยใช้ ซื่อปูซื่อ และพยางค์กลางต้องสั้นไม่เน้น ไม่เขียนหัวคำเป็น shìbushì หรือ shì bú shì แม้ 不 จะเปลี่ยนเป็น bú หน้าพยางค์เสียงสี่ในวลีทั่วไปอย่าง 不是 ไฟล์เสียงจึงต้องสร้างใหม่จากประโยค 这是不是你的书？ เพื่อเก็บจังหวะจริงของคำถาม。
ลำดับขีด
คำประสมที่พบบ่อย
你是不是…… (nǐ shì bu shì…): คุณ…ใช่ไหม
是不是这样 (shì bu shì zhèyàng): เป็นแบบนี้ใช่ไหม
是不是因为…… (shì bu shì yīnwèi…): เป็นเพราะ…ใช่ไหม
是不是可以…… (shì bu shì kěyǐ…): สามารถ…ได้ไหม
是不是应该…… (shì bu shì yīnggāi…): ควร…ใช่ไหม
是不是你的 (shì bu shì nǐ de): เป็นของคุณใช่ไหม
看是不是…… (kàn shì bu shì…): ดูว่า…ใช่หรือไม่
ตัวอย่างการใช้
你是不是新来的学生？
Nǐ shì bu shì xīn lái de xuésheng?
คุณเป็นนักเรียนที่มาใหม่ใช่ไหม
这是不是你的书？
Zhè shì bu shì nǐ de shū?
นี่เป็นหนังสือของคุณใช่ไหม
他是不是在家？
Tā shì bu shì zài jiā?
เขาอยู่บ้านใช่ไหม
你是不是因为工作太忙才没来？
Nǐ shì bu shì yīnwèi gōngzuò tài máng cái méi lái?
คุณไม่ได้มาเพราะงานยุ่งเกินไปใช่ไหม
我们是不是应该先问老师？
Wǒmen shì bu shì yīnggāi xiān wèn lǎoshī?
เราควรถามครูก่อนใช่ไหม
现在是不是可以进去了？
Xiànzài shì bu shì kěyǐ jìnqu le?
ตอนนี้เข้าไปได้แล้วใช่ไหม
你看这是不是我们要坐的车。
Nǐ kàn zhè shì bu shì wǒmen yào zuò de chē.
คุณดูว่านี่ใช่รถที่เราต้องขึ้นหรือไม่
A: 明天是不是星期六？
Míngtiān shì bu shì Xīngqīliù?
พรุ่งนี้เป็นวันเสาร์ใช่ไหม
B: 是，我们不用上班。
Shì, wǒmen bú yòng shàngbān.
ใช่ เราไม่ต้องไปทำงาน
ทบทวนคำศัพท์ HSK ต่อ
น้องๆ สามารถกลับไปดูเครื่องมือฝึกคำศัพท์ได้ที่ HSK Tools Hub หรือดูแนวทางเลือกระดับได้ที่ HSK Level Guide