控制

ความหมายและสิ่งที่ควบคุม

控制kòngzhì หมายถึงการกำกับสิ่งหนึ่งให้เป็นไปตามที่ต้องการ หรือป้องกันไม่ให้เกินขอบเขตที่กำหนด นักเรียนจะพบคำนี้กับเครื่องจักร ความเร็ว จำนวนเงิน และอารมณ์ สิ่งที่ถูกควบคุมมักวางหลังคำกริยา เช่น 控制速度kòngzhì sùdù คือควบคุมความเร็ว และ 控制情绪kòngzhì qíngxù คือควบคุมอารมณ์ คำนี้ไม่ได้บอกโดยตัวมันเองว่ามีการห้ามทั้งหมด บางครั้งผู้พูดเพียงต้องการให้ปริมาณหรือพฤติกรรมอยู่ในระดับที่เหมาะสม จึงควรอ่านกรรมและบริบทก่อนเลือกคำแปลไทย

โครงสร้างที่ใช้ในชีวิตจริง

โครงสร้างพื้นฐานคือผู้ควบคุม ตามด้วยคำกริยา และสิ่งที่ควบคุม เมื่อใช้ 把bǎ สิ่งนั้นจะอยู่หน้าคำกริยา เช่น 把速度控制在每小时六十公里以内bǎ sùdù kòngzhì zài měi xiǎoshí liùshí gōnglǐ yǐnèi หมายถึงควบคุมความเร็วให้อยู่ภายในหกสิบกิโลเมตรต่อชั่วโมง ส่วน 控制在kòngzhì zài ต้องมีขอบเขตตามมา อย่าจบประโยคตรงคำบุพบทโดยไม่มีรายละเอียด สำหรับการวางแผนค่าใช้จ่าย อาจกำหนดงบเป็นจำนวนเงินหรือช่วงได้ ขอบเขตที่ชัดเจนทำให้ผู้ฟังเข้าใจว่าควบคุมเพื่ออะไร

ผลของการควบคุมและการปฏิเสธ

控制不住kòngzhì bu zhù เน้นว่าควบคุมไม่อยู่หรือกลั้นไว้ไม่ได้ เช่นอารมณ์หรือเสียงหัวเราะ ส่วน 没有控制méiyǒu kòngzhì บอกว่าไม่ได้ควบคุม ซึ่งอาจเป็นเพราะไม่มีการลงมือ จึงต่างจากการพยายามแล้วทำไม่สำเร็จ หากต้องการบอกว่าทำสำเร็จ ใช้ 控制住kòngzhì zhù ได้ นักเรียนควรแยกการปฏิเสธการกระทำออกจากการปฏิเสธผล โดยอ่านส่วนเสริมหลังคำกริยา ไม่แปลทุกแบบรวมกันว่าไม่ได้ควบคุม

ต่างจากการจัดการและการใช้เครื่อง

管理guǎnlǐ เน้นการจัดการดูแลคนหรือระบบในภาพรวม ขณะที่ 控制kòngzhì เน้นกำกับให้เป็นไปในทิศทางหรือขอบเขตหนึ่ง ส่วน 操作cāozuò คือการใช้งานหรือปฏิบัติการกับเครื่อง ไม่ได้เน้นการจำกัดระดับเสมอไป เครื่องหนึ่งจึงอาจต้องมีทั้งการใช้งานและการควบคุม การพูดว่าควบคุมคนอาจให้ความรู้สึกว่าจำกัดเสรีภาพหรือครอบงำ หากเพียงดูแลทีม คำว่าจัดการอาจตรงเจตนามากกว่า อ่าน ค่งจื้อ โดยทั้งสองพยางค์เป็นเสียงสี่ ไม่อ่านตัวแรกตามคำจีนคำอื่นที่มีส่วนประกอบคล้ายกัน

เรียนต่อจากคำนี้

นักเรียนสามารถเชื่อมคำนี้กับบทเรียนและแบบฝึกหัดใน เรียนภาษาจีน แล้วลองเปลี่ยนกรรม เวลา และสถานการณ์ในตัวอย่างให้ตรงกับเรื่องที่ต้องการพูด

ลำดับขีด