世纪

ความหมายหลัก

世纪 เป็นคำนามหมายถึงช่วงหนึ่งร้อยปี ใช้จัดลำดับเวลาในประวัติศาสตร์ เช่น 十九世纪、二十世纪、二十一世纪 และใช้บอกระยะยาว เช่น 一个世纪、几个世纪 เมื่อตัวเลขอยู่หน้า 世纪 โดยไม่มีลักษณนาม มักเป็นเลขลำดับของศตวรรษ แต่เมื่อมี 个 เช่น 一个世纪 จะหมายถึงระยะเวลาหนึ่งร้อยปี คำนี้จึงต้องแยกการเรียกชื่อช่วงประวัติศาสตร์ออกจากการวัดระยะเวลาให้ชัด

ตำแหน่งและสถานการณ์ที่ใช้

หลักการนับศตวรรษคือศตวรรษที่ n ครอบคลุมปี (n-1)01 ถึง n00 ดังนั้น 二十一世纪 คือปี 2001-2100 ไม่ใช่ 2000-2099 และ 二十世纪 คือปี 1901-2000 ต้นศตวรรษใช้ 世纪初 ปลายศตวรรษใช้ 世纪末 ช่วงกลางใช้ 世纪中叶 หรือ 世纪中期 หากอ้างช่วงกว้างโดยไม่ระบุตัวเลขใช้ 上个世纪 ศตวรรษที่แล้ว 本世纪 ศตวรรษนี้ และ 下个世纪 ศตวรรษหน้า

คำที่มักใช้ร่วมกัน

กลุ่มสำคัญ ได้แก่ 二十一世纪、世纪初、世纪末、上个世纪、本世纪、跨世纪 และ 世纪之交 นอกจากนี้พบ 世纪工程 โครงการขนาดใหญ่แห่งยุค 世纪难题 ปัญหาใหญ่ที่ท้าทายยาวนาน และ 半个世纪 ครึ่งศตวรรษ คำที่ใช้เชื่อมปีกับศตวรรษบ่อยคือ 建于、发生在、始于 เช่น 建于十九世纪末 และ 始于二十世纪初 การเขียนปีในภาษาจีนอ่านตัวเลขทีละหลัก เช่น 2001 年 อ่าน èr líng líng yī nián

เปรียบเทียบคำใกล้เคียง

世纪 ต่างจาก 年代、时代 และ 百年。年代 มักหมายถึงทศวรรษหรือช่วงปี เช่น 二十世纪八十年代 คือคริสต์ทศวรรษ 1980; 时代 เน้นลักษณะของยุคทางสังคมหรือเทคโนโลยี เช่น 信息时代 ไม่จำเป็นต้องยาวหนึ่งร้อยปี; 百年 หมายถึงหนึ่งร้อยปีในเชิงปริมาณหรือวาระครบรอบ เช่น 百年历史 แต่ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเลขลำดับของศตวรรษ เมื่อต้องการพูดว่า ‘ยุคศตวรรษใหม่’ ต้องดูว่าหมายถึงหน่วยเวลา 世纪 หรือภาพสังคม 时代

การออกเสียงและข้อควรระวัง

พินอินคือ shìjì โดย 世 shì เสียงสี่อ่านไทยว่า ‘ชื้อ’ และ 纪 jì เสียงสี่อ่าน ‘จี้’ ตัวเต็มเขียน 世紀 อย่าสับสนเลขศตวรรษกับเลขปี: 二十一世纪 ไม่ได้หมายถึงปีที่ 21 และปี 2000 ยังเป็นปีสุดท้ายของศตวรรษที่ 20 ตามระบบที่ไม่มีปีศูนย์ ในการแปลไทยควรเติม ‘คริสต์ศตวรรษ’ เมื่อบริบทใช้ปฏิทินสากลชัดเจน แต่ถ้าเป็นระยะเวลา 一个世纪 แปลเพียง ‘หนึ่งศตวรรษ’ ได้

รูปแบบที่ใช้บ่อย

• เลขลำดับ + 世纪
• 一个/几个 + 世纪
• 世纪 + 初/末/中叶
• 上个/本/下个 + 世纪
• 建于/发生在 + ศตวรรษ
• 过去 + 数量 + 世纪
• 世纪之交 + เหตุการณ์

เวลาฝึกคำนี้ ให้เลือกสถานการณ์จริงหนึ่งสถานการณ์แล้วอ่านประโยคเต็มตามพินอิน สังเกตหน้าที่ของคำ ตำแหน่งในประโยค และคำที่มักอยู่ร่วมกัน การจำเป็นกลุ่มคำพร้อมบริบทจะช่วยให้เลือกใช้ได้แม่นกว่าการท่องคำแปลไทยเพียงคำเดียว

สรุปก่อนใช้

二十一世纪 ครอบคลุมปี 2001-2100 ส่วนปี 2000 เป็นปีสุดท้ายของศตวรรษที่ 20

เลข + 世纪 เป็นชื่อศตวรรษ แต่ 一个世纪 เป็นระยะเวลาหนึ่งร้อยปี

年代 มักระบุทศวรรษหรือช่วงปี ส่วน 时代 เน้นลักษณะของยุค ไม่ใช่หน่วยหนึ่งร้อยปี

世纪初 และ 世纪末 ต้องมีบริบทบอกว่าเป็นศตวรรษใดหากผู้อ่านยังไม่ทราบ

ลำดับขีด