คำศัพท์จีน
上升
ตัวเต็ม: 上升
อ่านว่า: ซ่างเซิง
ความหมาย: สูงขึ้น ลอยขึ้น หรือเพิ่มขึ้นในระดับ ตัวเลข อัตรา ราคา อุณหภูมิ และค่าที่วัดได้
ชนิดคำ: คำกริยา (v.)
ระดับ: HSK 3
ความหมายหลัก
上升 เป็นกริยาบอกการเคลื่อนขึ้นทางกายภาพหรือการเปลี่ยนจากระดับต่ำไปสูง ใช้ได้กับเครื่องบิน ควัน ระดับน้ำ และยังใช้กับค่าที่วัดหรือเปรียบเทียบได้ เช่น 温度、价格、数量、比例。จุดสำคัญคือค่าหรือระดับของประธานเปลี่ยนขึ้นเอง จึงพูด 温度上升、价格上升 และ 飞机上升 ได้ โดยไม่ต้องมีกรรมหลังคำกริยาในรูปพื้นฐาน。
ตำแหน่งและสถานการณ์ที่ใช้
ตำแหน่งทั่วไปคือ ค่าหรือสิ่งที่เปลี่ยน + 上升 และเติมคำบอกลักษณะหน้า 上升 เช่น 不断上升、迅速上升、明显上升、逐渐上升。เมื่อบอกขนาดการเปลี่ยน ใช้ 上升了 + จำนวน/ร้อยละ เช่น 上升了百分之十; เมื่อเปรียบเทียบ ใช้ 比 + เกณฑ์ + 上升了……。รูป 上升到 + ระดับปลายทาง ระบุว่าขึ้นถึงเท่าไร ส่วน 从……上升到…… แสดงทั้งจุดเริ่มและจุดจบ。
คำที่มักใช้ร่วมกัน
วลีที่ใช้บ่อยได้แก่ 温度上升、价格上升、水位上升、数量上升、比例上升、不断上升 และ 上升趋势。上升趋势 เป็นนามวลีหมายถึงแนวโน้มขาขึ้น ไม่ได้ยืนยันว่าทุกช่วงย่อยเพิ่มโดยไม่มีการลดเลย。เมื่อตีความตัวเลขควรดูหน่วย ช่วงเวลา และฐานเปรียบเทียบด้วย เช่น 比去年上升百分之十 ต่างจาก 上升到百分之十 ซึ่งคำแรกบอกขนาดการเพิ่ม ส่วนคำหลังบอกระดับปลายทาง。
เปรียบเทียบคำใกล้เคียง
上升 ต่างจาก 提高 และ 增加。上升 มักเป็นอกรรมกริยาและให้ค่าหรือระดับเป็นประธาน เช่น 气温上升。提高 เป็นสกรรมกริยาได้และเน้นทำให้ระดับ คุณภาพ หรือความสามารถสูงขึ้น เช่น 提高效率、提高水平; หากใช้ค่าหนึ่งเป็นกรรมจึงต้องมีผู้กระทำหรือมาตรการ。增加 เน้นจำนวน ปริมาณ หรือรายการมากขึ้น เช่น 增加人数、增加机会 และใช้ได้ทั้งสกรรมและอกรรมตามโครงสร้าง。อย่าเขียน *提高上升 เพื่อรวมความหมายซ้ำโดยไม่จำเป็น。
การออกเสียงและข้อควรระวัง
พินอินคือ shàngshēng: 上 shàng เสียงสี่ และ 升 shēng เสียงหนึ่ง。ตัว 升 หมายถึงยกหรือขึ้น และยังเป็นหน่วยลิตรในบริบทปริมาตร แต่ 上升 ทั้งคำหมายถึงขึ้นหรือเพิ่มระดับ ไม่ได้หมายถึง ‘หนึ่งลิตร’。ควรแยก 上升了百分之十 ‘เพิ่มขึ้นสิบเปอร์เซ็นต์’ ออกจาก 上升到百分之十 ‘ขึ้นไปอยู่ที่สิบเปอร์เซ็นต์’ และระวังไม่วางกรรมตรงหลัง 上升 แบบ *上升价格 เมื่อต้องการบอกว่าทำให้ราคาสูงขึ้นให้ใช้ 提高价格 หรือ 使价格上升。
รูปแบบที่ใช้บ่อย
- ค่าหรือระดับ + 上升
- 不断/逐渐/迅速 + 上升
- 上升了 + จำนวน/ร้อยละ
- 上升到 + ระดับปลายทาง
- 从 + ระดับแรก + 上升到 + ระดับใหม่
- 比 + เกณฑ์ + 上升
- 呈现 + 上升趋势
เวลาฝึกคำนี้ ให้อ่านคำเดี่ยวพร้อมวลีและประโยคเต็ม แล้วลองเปลี่ยนสถานการณ์จริงของตนเองเป็นภาษาจีน การจำคำเป็นก้อนช่วยให้เห็นทิศทาง ตำแหน่ง ชนิดของข้อมูล หรือบริบททางธุรกิจที่คำนี้ต้องการ และช่วยไม่ให้เลือกคำแปลไทยคำเดียวแทนทุกบริบท
สรุปก่อนใช้
上升 มักให้สิ่งที่เพิ่มเป็นประธาน ไม่รับกรรมตรงแบบ 提高
提高 เน้นทำให้คุณภาพหรือระดับสูงขึ้น ส่วน 增加 เน้นจำนวนหรือปริมาณมากขึ้น
上升了百分之十 บอกขนาดที่เพิ่ม แต่ 上升到百分之十 บอกระดับปลายทาง
上升趋势 เป็นแนวโน้มรวม ไม่ได้แปลว่าทุกจุดเพิ่มขึ้นตลอด
ลำดับขีด
คำประสมที่พบบ่อย
不断上升 (búduàn shàngshēng): เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
温度上升 (wēndù shàngshēng): อุณหภูมิสูงขึ้น
价格上升 (jiàgé shàngshēng): ราคาสูงขึ้น
水位上升 (shuǐwèi shàngshēng): ระดับน้ำสูงขึ้น
数量上升 (shùliàng shàngshēng): จำนวนเพิ่มขึ้น
比例上升 (bǐlì shàngshēng): สัดส่วนเพิ่มขึ้น
上升趋势 (shàngshēng qūshì): แนวโน้มขาขึ้น
ตัวอย่างการใช้
最近气温不断上升。
Zuìjìn qìwēn búduàn shàngshēng.
ช่วงนี้อุณหภูมิเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
油价这个月又上升了。
Yóujià zhège yuè yòu shàngshēng le.
เดือนนี้ราคาน้ำมันสูงขึ้นอีกแล้ว
大雨以后，河里的水位迅速上升。
Dàyǔ yǐhòu, hé lǐ de shuǐwèi xùnsù shàngshēng.
หลังฝนตกหนัก ระดับน้ำในแม่น้ำสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว
报名人数比去年上升了百分之十。
Bàomíng rénshù bǐ qùnián shàngshēng le bǎifēnzhī shí.
จำนวนผู้สมัครเพิ่มขึ้นร้อยละสิบเมื่อเทียบกับปีก่อน
坐飞机时，飞机正在慢慢上升。
Zuò fēijī shí, fēijī zhèngzài mànmàn shàngshēng.
ขณะนั่งเครื่องบิน เครื่องกำลังไต่ระดับขึ้นอย่างช้า ๆ
线上销售的比例明显上升。
Xiànshàng xiāoshòu de bǐlì míngxiǎn shàngshēng.
สัดส่วนยอดขายออนไลน์เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน
这组数据呈现出上升趋势。
Zhè zǔ shùjù chéngxiàn chū shàngshēng qūshì.
ข้อมูลชุดนี้แสดงแนวโน้มขาขึ้น
A: 最近房租有什么变化？
Zuìjìn fángzū yǒu shénme biànhuà?
ช่วงนี้ค่าเช่าบ้านเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง
B: 平均价格上升了一些。
Píngjūn jiàgé shàngshēng le yìxiē.
ราคาเฉลี่ยเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
ทบทวนคำศัพท์ HSK ต่อ
น้องๆ สามารถกลับไปดูเครื่องมือฝึกคำศัพท์ได้ที่ HSK Tools Hub หรือดูแนวทางเลือกระดับได้ที่ HSK Level Guide