คำศัพท์จีน
被动

ตัวเต็ม: 被動
อ่านว่า: เป้ยต้ง
ความหมาย: (adj.) เป็นฝ่ายรับ ไม่ริเริ่ม ถูกสถานการณ์หรือแรงภายนอกกำหนด หรือเกี่ยวกับรูปประโยคถูกกระทำ
ชนิดคำ: คำคุณศัพท์ (adj.)
ระดับ: HSK 6
ความหมายหลัก
被动 เป็นคำคุณศัพท์ หมายถึงอยู่ในสภาพที่ต้องตอบสนองต่อแรงกดดัน การตัดสินใจ หรือการกระทำจากภายนอก แทนที่จะเป็นฝ่ายริเริ่มเอง ในภาษาไทยอาจแปลว่า “เป็นฝ่ายรับ” “ไม่ริเริ่ม” “เสียเปรียบจนต้องตั้งรับ” หรือ “ถูกกระทำ” ตามบริบท จุดร่วมคือเจ้าตัวไม่ได้เป็นผู้กำหนดจังหวะหรือทางเลือกหลัก
แยกจากคำตรงข้าม
คำตรงข้ามที่สำคัญคือ 主动 ซึ่งหมายถึงลงมือก่อนหรือเป็นผู้เลือกทิศทางเอง ตัวอย่าง 主动联系客户 คือติดต่อกับลูกค้าก่อน ส่วน 被动等待消息 คือรอข่าวโดยไม่ทำอะไรเพื่อขยับสถานการณ์
สภาพเสียเปรียบและฝ่ายตั้งรับ
ในงาน การเจรจา กีฬา หรือการแข่งขัน ใช้ 处于被动 เมื่อตกอยู่ในสภาพที่ต้องคอยรับมือ และใช้ 陷入被动 เมื่อเหตุการณ์ทำให้เสียการควบคุม เช่น เตรียมข้อมูลไม่พอจนตอบคำถามได้ช้า คำนี้จึงไม่ได้หมายถึงขี้เกียจเสมอไป แต่อาจเกิดจากข้อมูล เวลา หรืออำนาจต่อรองที่ไม่เพียงพอ
ท่าทีที่ไม่ริเริ่ม
เมื่อบรรยายคนหรือวิธีทำงาน คำนี้ชี้ว่ารอให้คนอื่นกำหนด เช่น 态度很被动 มีท่าทีไม่ริเริ่ม หรือ 被动接受安排 ยอมรับการจัดการโดยไม่ได้เลือกเอง หากต้องการบอกว่าไม่ได้สมัครใจ ใช้ร่วมกับ 自愿 เพื่อสร้างความต่างได้
แยกจากคำใกล้เคียง
เน้นว่าถูกสถานการณ์หรือคนอื่นกำหนดจังหวะ จึงต้องคอยตอบสนอง
เน้นการริเริ่ม ลงมือก่อน หรือเลือกทิศทางด้วยตัวเอง
เน้นท่าทีด้านลบ ไม่กระตือรือร้น หรือไม่เห็นความหวัง อาจเกิดร่วมกับความไม่ริเริ่มแต่ไม่ใช่คำเดียวกัน
เน้นความสมัครใจ แม้ทำตามคำขอของคนอื่นก็ยังอาจสมัครใจได้ จึงไม่จำเป็นต้องเป็นฝ่ายรับ
เหตุจากแรงกดดันภายนอก
หากสิ่งหนึ่ง 迫使 ใครบางคนต้องทำ เขาอาจอยู่ในสภาพเป็นฝ่ายรับ แต่คำว่า “บังคับให้” ระบุสาเหตุแรงกว่า ส่วนคำหลักบรรยายสถานะโดยรวมได้แม้ไม่มีผู้บังคับชัดเจน เช่น ตลาดเปลี่ยนเร็วทำให้บริษัทต้องคอยปรับตามและ 失去控制 สูญเสียการควบคุม
ความหมายด้านการเรียน
被动学习 หมายถึงเรียนแบบรับข้อมูลอย่างเดียว เช่น ฟังหรือจดโดยไม่ถาม ไม่ทดลอง และไม่ใช้ภาษาจริง วิธีแก้คือ 积极练习 ฝึกอย่างกระตือรือร้น ตั้งคำถาม สรุปด้วยคำของตนเอง และนำคำศัพท์ไปสร้างประโยคใหม่
การใช้ในไวยากรณ์จีน
被动句 คือประโยคที่เน้นผู้หรือสิ่งที่ได้รับผลของการกระทำ โครงสร้างที่พบบ่อยคือ 主语加被加宾语加动词 เช่น 杯子被他打破了 แก้วถูกเขาทำแตก นอกจากนี้ยังพบคำว่า 叫 หรือ 让 ในโครงสร้างถูกกระทำบางแบบ แต่คำคุณศัพท์ “ไม่ริเริ่ม” กับชื่อโครงสร้างไวยากรณ์ต้องดูบริบทแยกกัน
ไม่ใช่ทุกประโยคที่มีเครื่องหมายรูปถูกกระทำ
ตัวอักษร 被 ยังใช้เป็นคำบุพบทในประโยคถูกกระทำ แต่การเห็นตัวนี้เพียงตัวเดียวไม่ได้ทำให้คำทั้งช่วงมีความหมายว่า “ท่าทีไม่ริเริ่ม” ผู้เรียนควรดูว่ากำลังบรรยายคนหรือสถานการณ์ด้วย 很被动 หรือกำลังอธิบายรูปประโยคด้วย 被动句
วิธีเปลี่ยนจากฝ่ายรับเป็นฝ่ายริเริ่ม
โครงสร้าง 从被动转为主动 ใช้เมื่อเปลี่ยนจากคอยรับมือมาเป็นผู้กำหนดทิศทางเอง ในการทำงานอาจเริ่มจากขอข้อมูล เสนอทางเลือก และกำหนดเวลาติดตาม ส่วนในการเรียนอาจเปลี่ยนจากรอเฉลยเป็นลงมือทดลองและตรวจคำตอบด้วยตนเอง
คำและวลีที่ใช้ร่วมกันบ่อย
处于被动 อยู่ในสถานการณ์เสียเปรียบและต้องคอยรับมือ 陷入被动 ตกอยู่ในฝ่ายตั้งรับ 被动接受 ยอมรับโดยไม่ได้เป็นผู้เลือกหรือริเริ่ม 被动等待 รอเฉย ๆ โดยไม่ดำเนินการก่อน 被动反应 ตอบสนองหลังถูกกระตุ้นหรือกดดัน 被动学习 เรียนแบบรับข้อมูลอย่างเดียว 从被动转为主动 เปลี่ยนจากฝ่ายตั้งรับเป็นฝ่ายริเริ่ม 消极而被动 เฉื่อยชาและไม่ริเริ่ม 积极采取行动 ลงมือทำอย่างกระตือรือร้น 被动句子 ประโยคที่เน้นผู้หรือสิ่งที่ได้รับผลของการกระทำ
ตัวเต็ม ระดับ HSK และสรุป
ตัวเต็มเขียนว่า 被動 อ่านว่า “เป้ยต้ง” โดยทั้งสองพยางค์เป็นเสียงสี่ หลักสูตรสอบ HSK ที่มีผลตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2026 ระบุคำนี้เป็นรายการ 3639 ระดับ HSK 6 และจัดเป็นคำคุณศัพท์ จึงแก้ป้ายเดิมจาก HSK 5 เป็น HSK 6 ในส่วนไวยากรณ์ของหลักสูตรยังแยกรูปแบบประโยคถูกกระทำไว้ต่างหาก น้อง ๆ ดูบทเรียนต่อได้ที่ เรียนภาษาจีน
ลำดับขีด


คำประสมที่พบบ่อย
处于被动 chǔyú bèidòng — อยู่ในสถานการณ์เสียเปรียบและต้องคอยรับมือ
陷入被动 xiànrù bèidòng — ตกอยู่ในฝ่ายตั้งรับ
被动接受 bèidòng jiēshòu — ยอมรับโดยไม่ได้เป็นผู้เลือกหรือริเริ่ม
被动等待 bèidòng děngdài — รอเฉย ๆ โดยไม่ดำเนินการก่อน
被动反应 bèidòng fǎnyìng — ตอบสนองหลังถูกกระตุ้นหรือกดดัน
被动学习 bèidòng xuéxí — เรียนแบบรับข้อมูลอย่างเดียว
从被动转为主动 cóng bèidòng zhuǎnwéi zhǔdòng — เปลี่ยนจากฝ่ายตั้งรับเป็นฝ่ายริเริ่ม
消极而被动 xiāojí ér bèidòng — เฉื่อยชาและไม่ริเริ่ม
积极采取行动 jījí cǎiqǔ xíngdòng — ลงมือทำอย่างกระตือรือร้น
被动句子 bèidòng jùzi — ประโยคที่เน้นผู้หรือสิ่งที่ได้รับผลของการกระทำ
ตัวอย่างการใช้
因为没有提前准备,我们在谈判中很被动。
Yīnwèi méiyǒu tíqián zhǔnbèi, wǒmen zài tánpàn zhōng hěn bèidòng.
เพราะไม่ได้เตรียมตัวล่วงหน้า พวกเราจึงเป็นฝ่ายตั้งรับมากในการเจรจา
他总是等别人安排,工作态度太被动。
Tā zǒngshì děng biérén ānpái, gōngzuò tàidu tài bèidòng.
เขารอให้คนอื่นจัดการอยู่เสมอ ท่าทีในการทำงานจึงไม่ริเริ่มเกินไป
她不再被动等待,而是主动联系客户。
Tā bú zài bèidòng děngdài, érshì zhǔdòng liánxì kèhù.
เธอไม่รออย่างเป็นฝ่ายรับอีกต่อไป แต่ติดต่อกับลูกค้าก่อน
这支球队上半场一直处于被动。
Zhè zhī qiúduì shàng bànchǎng yìzhí chǔyú bèidòng.
ทีมนี้ตกเป็นฝ่ายตั้งรับตลอดครึ่งแรก
如果只听不练,学习会变得很被动。
Rúguǒ zhǐ tīng bú liàn, xuéxí huì biànde hěn bèidòng.
ถ้าฟังอย่างเดียวแต่ไม่ฝึก การเรียนจะกลายเป็นการรับข้อมูลแบบไม่ลงมือ
这个决定不是他自愿做的,他只是被动接受。
Zhège juédìng bú shì tā zìyuàn zuò de, tā zhǐshì bèidòng jiēshòu.
การตัดสินใจนี้ไม่ได้เกิดจากความสมัครใจของเขา เขาเพียงยอมรับอย่างเป็นฝ่ายรับ
杯子被他打破了,这是一个被动句。
Bēizi bèi tā dǎpò le, zhè shì yí ge bèidòngjù.
แก้วถูกเขาทำแตก นี่คือประโยคโครงสร้างถูกกระทำ
在被动句里,受事常常放在被字前面。
Zài bèidòngjù lǐ, shòushì chángcháng fàng zài bèi zì qiánmian.
ในประโยคถูกกระทำ ผู้หรือสิ่งที่ได้รับผลมักวางไว้หน้าคำว่า เป้ย
บทสนทนา A-B
A: 我们现在是不是太被动了?
Wǒmen xiànzài shì bú shì tài bèidòng le?
ตอนนี้พวกเราเป็นฝ่ายตั้งรับเกินไปหรือเปล่า
B: 对,我们应该主动提出解决办法。
Duì, wǒmen yīnggāi zhǔdòng tíchū jiějué bànfǎ.
ใช่ พวกเราควรเสนอวิธีแก้ปัญหาก่อนอย่างเป็นฝ่ายริเริ่ม
ทบทวนคำศัพท์ HSK ต่อ
น้องๆ สามารถกลับไปดูเครื่องมือฝึกคำศัพท์ได้ที่ HSK Tools Hub หรือดูแนวทางเลือกระดับได้ที่ HSK Level Guide