实验

ความหมายหลัก

实验 เป็นได้ทั้งคำนามและคำกริยา เมื่อเป็นคำนามหมายถึงการทดลองที่จัดเงื่อนไข วิธี และการสังเกตเพื่อทดสอบสมมติฐานหรือศึกษาปรากฏการณ์ เช่น 做实验、实验结果、一次实验。เมื่อเป็นคำกริยา หมายถึงทดลองวิธี วัสดุ หรือแนวคิดด้วยกระบวนการดังกล่าว เช่น 实验一种新方法、反复实验。ในภาษาทั่วไปหน้าที่คำนามพบบ่อยกว่า และมักใช้ 做 หรือ 进行 นำหน้าเพื่อบอกการลงมืออย่างชัดเจน。

ตำแหน่งและสถานการณ์ที่ใช้

เมื่อเป็นคำนาม ใช้ 做/进行/开始/完成 + 实验 และนับด้วย 次、项、组 ตามมุมมอง เช่น 做三次实验、开展一项实验、这组实验。ใช้ 实验 + 结果/数据/方法/条件 เพื่อสร้างคำขยายเฉพาะทางโดยไม่เติม 的。เมื่อเป็นกริยา รับกรรมตรงได้ เช่น 实验新材料 แต่ภาษาเชิงวิชาการบางบริบทนิยม 对 + สิ่ง + 进行实验 เพื่อชัดเจนกว่า。实验成功/失败 อาจหมายถึงตัวการทดลองได้ผลหรือไม่ ไม่ได้ตัดสินทันทีว่าสมมติฐานถูกหรือผิด เพราะผลเชิงลบก็มีคุณค่าทางวิทยาศาสตร์ได้。

คำที่มักใช้ร่วมกัน

วลีหลัก ได้แก่ 做实验、进行实验、科学实验、实验结果、实验数据、实验方法 และ 实验成功。做实验 เป็นธรรมชาติในชั้นเรียนและภาษาพูด; 进行实验 เป็นทางการกว่าและเน้นกระบวนการ; 实验结果 คือสิ่งที่สังเกตหรือวัดได้หลังการทดลอง; 实验数据 คือค่าหรือบันทึกที่รวบรวมระหว่างทดลอง。คำที่มักใช้ร่วมยังมี 设计、重复、记录、分析、控制条件 ซึ่งสะท้อนว่าการทดลองต้องมีวิธีและหลักฐาน ไม่ใช่เพียงลองแบบไม่มีระบบ。

เปรียบเทียบคำใกล้เคียง

实验 ต่างจาก 试验 และ 实践。实验 เน้นการทดลองเพื่อสังเกต พิสูจน์ หรือค้นพบความสัมพันธ์ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด พบมากในวิทยาศาสตร์ การศึกษา และงานวิจัย。试验 เน้นทดสอบว่าสิ่งของ เทคโนโลยี แบบจำลอง หรือวิธีหนึ่งใช้ได้และมีสมรรถนะอย่างไร เช่น 飞行试验、药物试验; ในการใช้จริงสองคำอาจทับซ้อนกัน แต่จุดเน้นต่างกัน。实践 คือการนำความรู้หรือทฤษฎีไปปฏิบัติในสถานการณ์จริงและสะสมประสบการณ์ ไม่ใช่การควบคุมตัวแปรในห้องทดลอง。

การออกเสียงและข้อควรระวัง

พินอินคือ shíyàn: 实 shí เสียงสอง และ 验 yàn เสียงสี่; ตัวเต็มคือ 實驗 และคำอ่านไทยคือ ‘ฉือเยี่ยน’。อย่าสับสนกับ 经验 jīngyàn ‘ประสบการณ์’ ซึ่งใช้ตัว 验 เดียวกันแต่ความหมายต่างกัน。เมื่อหมายถึงคำนามในชีวิตประจำวัน รูป 做实验 มักธรรมชาติกว่าใช้ 实验 เป็นกริยาเปล่า และไม่ควรแปล 试验、实验、实践 เป็น ‘ทดลอง’ เหมือนกันทุกกรณีโดยไม่ดูว่าเน้นการพิสูจน์ การทดสอบสมรรถนะ หรือการลงมือปฏิบัติจริง。

รูปแบบที่ใช้บ่อย

• 做/进行 + 实验
• 开始/完成 + 实验
• 一 + 次/项/组 + 实验
• 实验 + 结果/数据/方法
• 对 + สิ่ง + 进行实验
• 实验 + กรรมใหม่/วิธีใหม่
• 实验 + 成功/失败

เวลาฝึกคำนี้ ควรอ่านทั้งคำเดี่ยว วลี และประโยคเต็ม แล้วลองเปลี่ยนประธาน กรรม เวลา หรือสถานการณ์ด้วยตนเอง การจำเป็นก้อนภาษาช่วยให้เห็นหน้าที่ทางไวยากรณ์และขอบเขตความหมายจริง โดยไม่ยึดคำแปลไทยคำเดียวไปใช้กับทุกบริบท

สรุปก่อนใช้

实验 เป็นได้ทั้งคำนามและกริยา แต่ในภาษาทั่วไปมักใช้ 做实验 เมื่อต้องการบอกว่าทำการทดลอง

试验 เน้นทดสอบการใช้งานหรือสมรรถนะ ส่วน 实践 เน้นลงมือปฏิบัติในโลกจริง

ผลการทดลองที่ไม่สนับสนุนสมมติฐานไม่ได้แปลว่ากระบวนการทดลองล้มเหลวเสมอไป

อย่าสับสน 实验 shíyàn กับ 经验 jīngyàn

ลำดับขีด