压

ความหมายหลัก

压 เสียงหลัก yā เป็นกริยาที่มีภาพพื้นฐานว่ามีแรงจากด้านหนึ่งกด ทับ บีบ หรือถ่วงอีกสิ่งหนึ่ง เช่น 用书压纸 ใช้หนังสือทับกระดาษ และ 箱子压坏了纸盒 กล่องทับกล่องกระดาษจนเสีย จากภาพนี้ขยายไปถึงการลดระดับหรือควบคุม เช่น 压低声音 ลดเสียง และการให้ภาระกดอยู่บนคนหนึ่ง เช่น 把压力压在他身上 นอกจากนี้ยังเป็นส่วนประกอบของศัพท์เรื่องแรงดันและความดัน เช่น 气压、血压、高压 ซึ่งความหมายเฉพาะเกิดจากคำทั้งคำ ไม่ใช่กริยา ‘กด’ ตรง ๆ ทุกครั้ง

ตำแหน่งและสถานการณ์ที่ใช้

โครงสร้างสำคัญคือ 用 + สิ่งของ + 压 + กรรม, 把 + กรรม + 压住/压坏/压扁 และ 压在 + ตำแหน่ง + 上 เช่น 把纸压在书下面 หากเน้นผลใช้ส่วนเสริม 住、坏、扁、碎 หรือ 低 การกดปุ่มในภาษามาตรฐานประจำวันมักใช้ 按 หรือ 按下 มากกว่า 压 แม้ 压 อาจพบเมื่อเน้นแรงกดจริง คำนี้ยังใช้เชิงเปรียบเทียบกับภาระ ราคา หรืออารมณ์ในวลีตายตัว แต่ต้องดูคำร่วม ไม่ควรนำ ‘กด’ ภาษาไทยไปแปลเป็น 压 ทุกกรณี

คำที่มักใช้ร่วมกัน

压住 คือกดหรือควบคุมให้อยู่กับที่ 压低声音 คือทำให้ระดับเสียงต่ำลง 压力 เป็นคำนามว่าแรงกดทางกายภาพหรือความกดดันทางใจ 血压 คือความดันโลหิต และ 高压 อาจหมายถึงแรงดันสูงหรือสภาวะกดดันตามบริบท ส่วน 压岁钱 เป็นชื่อวัฒนธรรมของเงินมงคลที่ผู้ใหญ่ให้เด็กช่วงปีใหม่จีน คำว่า 压 ในรากศัพท์สัมพันธ์กับการข่มสิ่งไม่เป็นมงคลและปัจจุบันต้องเข้าใจทั้งคำ ไม่ใช่กริยาว่าเอาเงินไปกดใคร 压根儿 เป็นคำวิเศษณ์ภาษาพูดอีกเสียงหนึ่งและมีรูปแบบการใช้เฉพาะ

เปรียบเทียบคำใกล้เคียง

压 ต่างจาก 按、挤、推 และ 镇。按 เน้นกดปุ่ม กดด้วยนิ้ว หรือกดค้างตามจุด เช่น 按门铃; 挤 คือเบียด บีบ หรือคั้นเพราะพื้นที่แคบ; 推 คือผลักให้เคลื่อนไปข้างหน้า; 镇 ในบางคำหมายถึงถ่วงหรือทำให้สงบ แต่ไม่ได้ใช้แทน 压 ทั่วไป ส่วนเสียง yà พบโดยหลักใน 压根儿/压根 yàgēn ว่า ‘โดยสิ้นเชิง’ หรือ ‘แต่แรกเลย’ มักตามด้วยคำปฏิเสธ เช่น 压根儿不知道 ไม่รู้อยู่แล้วแม้แต่น้อย ไม่ควรอ่าน yà ใน 压力、血压 หรือ 压岁钱

การออกเสียงและข้อควรระวัง

หน้า canonical นี้รวมสองเสียง: yā อ่าน ‘ยา’ และ yà อ่าน ‘ย่า’ ตัวเต็มคือ 壓 เสียง yā ใช้ในความหมายกด ทับ ถ่วง ควบคุม และศัพท์แรงดันเกือบทั้งหมด ส่วน yà จำกัดอยู่ในคำตายตัว 压根儿 เป็นสำคัญ พินอินของ 血压 คือ xuèyā ไม่ใช่ *xuèyà และ 压岁钱 คือ yāsuìqián ระวัง 儿化 ใน 压根儿 อ่าน yàgēnr ไม่แยก ér เต็มพยางค์ในภาษาพูดมาตรฐาน อีกทั้งข้อมูลความดันโลหิตเป็นเรื่องสุขภาพ ควรใช้คำศัพท์ให้ถูกแต่ไม่ตีความค่าหรือให้คำแนะนำทางการแพทย์โดยไม่มีผู้เชี่ยวชาญ

รูปแบบที่ใช้บ่อย

• 用 + สิ่ง + 压 + กรรม
• 把 + กรรม + 压住/压坏
• 压在 + ตำแหน่ง + 上
• 压低 + 声音/ระดับ
• 压力 + 大/小
• 量 + 血压
• 压根儿 + คำปฏิเสธ

เวลาฝึกคำนี้ ควรอ่านทั้งกลุ่มคำและประโยคเต็มตามพินอิน พร้อมสังเกตหน้าที่ของคำ ความสัมพันธ์กับคำรอบข้าง และระดับภาษาของสถานการณ์ การจำจากบริบทจริงช่วยให้เลือกคำได้แม่นกว่าการท่องคำแปลเดี่ยว

สรุปก่อนใช้

เสียงหลัก yā ใช้กับการกดและศัพท์แรงดัน ส่วน yà ใช้ใน 压根儿

压岁钱 เป็นคำประสมทางวัฒนธรรม ไม่ใช่กริยากดเงินโดยตรง

การกดปุ่มมักใช้ 按 มากกว่า 压

พินอิน yā / yà คำอ่านไทย ยา / ย่า ตัวเต็ม 壓

ลำดับขีด