1 จิน (斤) เท่ากับกี่กิโลกรัม? รู้จัก 斤 公斤 千克 克 และ 两

เดินเข้าตลาดจีนแล้วเห็นป้ายราคา “12.8 ต่อหนึ่งจิน” หลายคนรีบคิดว่าเป็นราคาต่อกิโลกรัม ก่อนจะพบว่าของที่ได้มาน้อยกว่าที่คาดครึ่งหนึ่ง เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากคณิตศาสตร์ยาก แต่เกิดจากจีนใช้ทั้งหน่วยทางการบนฉลากและหน่วยที่คนพูดกันในชีวิตประจำวัน บทนี้พี่สรุปให้ครบว่า 斤jīn, 公斤gōngjīn, 千克qiānkè, 克kè และ 两liǎng ต่างกันอย่างไร พร้อมวิธีคำนวณราคา ประโยคซื้อของ และจุดที่ต้องระวังเมื่อตีความหน่วยนอกจีนแผ่นดินใหญ่

ตารางจำเร็ว: 1 斤jīn เท่ากับกี่กิโลกรัม

ถ้าไม่ชอบจำหลายสูตร ให้ใช้ทางลัดสองข้อ: เปลี่ยนจินเป็นกิโลกรัมให้ “หารสอง” และเปลี่ยนกิโลกรัมเป็นจินให้ “คูณสอง” เช่น 3 จินเท่ากับ 1.5 กิโลกรัม ส่วน 4 กิโลกรัมเท่ากับ 8 จิน วิธีนี้พอสำหรับสถานการณ์ทั่วไปเกือบทั้งหมดในตลาดจีน

ทำไมมีทั้ง 斤jīn, 公斤gōngjīn, 千克qiānkè และ 克kè

คำเหล่านี้ทำหน้าที่คนละบริบท ในจีนแผ่นดินใหญ่ หน่วยทางกฎหมายใช้กิโลกรัมและกรัมเป็นหลัก ส่วน 斤jīn หรือ 市斤shìjīn และ 两liǎng หรือ 市两shìliǎng เป็นหน่วยระบบตลาดแบบดั้งเดิมที่ยังใช้แพร่หลายในภาษาพูดและการค้าปลีกบางบริบท หากแยก “หน่วยที่คนพูด” ออกจาก “หน่วยที่ฉลากและเอกสารใช้” ได้ เวลาอ่านป้ายจะง่ายขึ้นมาก

公斤gōngjīn กับ 千克qiānkè ต่างกันไหม

ทั้ง 千克qiānkè และ 公斤gōngjīn หมายถึงหน่วยเดียวกันและเป็นชื่อที่ระบบทางการรองรับ แต่คำแรกมีลักษณะเป็นชื่อมาตรฐานมากกว่า ขณะที่คำหลังคุ้นกว่าในภาษาพูด เอกสารหน่วยวัดตามกฎหมายของจีนระบุหน่วยมวลเป็นกิโลกรัม พร้อมสัญลักษณ์ kg และแสดงคำเรียกทั้งสองแบบไว้ ดังนั้นเห็นคำไหนก็ไม่ต้องแปลงใหม่

两liǎng เป็นทั้ง “สอง” และหน่วยน้ำหนัก

จุดนี้ทำให้ผู้เรียนสับสนบ่อย เพราะตัวอักษรเดียวกันอ่านว่า 两liǎng ได้สองหน้าที่ ถ้าอยู่หน้าลักษณนามหรือหน่วย เช่น “สองจิน” คำนี้หมายถึงเลขสอง แต่ถ้าพูดว่า “หนึ่งเหลี่ยง” คำนี้คือชื่อหน่วยน้ำหนัก 50 กรัม ต้องดูคำที่อยู่ข้างกัน ไม่ใช่แปลตัวอักษรแยกเดี่ยว

ประโยคภาษาจีนที่ใช้ซื้อของตามน้ำหนัก

ในตลาดจริงคนขายอาจพูดเร็วและตัดคำ แต่โครงหลักมีไม่กี่แบบ เริ่มจากถามว่าราคาคิดต่อหน่วยไหน แล้วจึงบอกปริมาณที่ต้องการ หากไม่แน่ใจให้ถามย้ำเป็นกรัม วิธีนี้ช้ากว่านิดเดียวแต่ลดความผิดพลาดได้มาก

คำนวณราคาต่อ 斤jīn อย่างไรไม่ให้จ่ายผิด

สมมติป้ายเขียนราคา 12.8 หยวนต่อจิน ตัวเลขนั้นคือราคาต่อ 500 กรัม ถ้าต้องการรู้ราคาต่อกิโลกรัมให้คูณสอง จึงได้ 25.6 หยวนต่อกิโลกรัม ถ้าซื้อ 1.5 จิน ให้เอา 12.8 คูณ 1.5 เท่ากับ 19.2 หยวน หลักสำคัญคืออย่ารีบเปรียบเทียบตัวเลขกับราคาต่อกิโลในไทยก่อนทำให้หน่วยตรงกัน

ฉลากอาหารและแอปซื้อของควรมองคำไหน

สินค้าที่บรรจุหีบห่อไว้แล้วต่างจากของสดที่ชั่งหน้าแผง ตามกฎการแสดงปริมาณสุทธิของจีน ฉลากต้องแสดงปริมาณด้วยตัวเลขและหน่วยวัดตามกฎหมาย จึงมักเห็นกรัมหรือกิโลกรัมชัดกว่าจิน เมื่อซื้อออนไลน์ก็ต้องแยก “น้ำหนักสุทธิ” ออกจาก “ขนาดบรรจุ” และ “จำนวนชิ้น” เพราะสินค้าสองชิ้นอาจมีหน้าตาเหมือนกันแต่ปริมาณต่างกัน

คำเตือนสำคัญ: 斤jīn และ 两liǎng ไม่ได้มีค่าเท่ากันทุกพื้นที่

สูตร 1 จินเท่ากับ 500 กรัมและ 1 เหลี่ยงเท่ากับ 50 กรัมในบทนี้ใช้กับ จีนแผ่นดินใหญ่ เป็นหลัก อย่านำไปใช้กับไต้หวันหรือฮ่องกงโดยอัตโนมัติ หน่วยชื่อคล้ายกันแต่มีค่าต่างกัน หน่วยงานมาตรฐานของไต้หวันระบุว่า 1 ไถจินเท่ากับ 600 กรัม และแบ่งเป็น 16 ไถเหลี่ยง ส่วนกรมศุลกากรฮ่องกงให้ค่าหนึ่งแคตตีประมาณ 0.61 กิโลกรัมและแบ่งเป็น 16 taels หากเดินทางข้ามพื้นที่ วิธีปลอดภัยที่สุดคือดูหน่วย g/kg บนป้าย หรือถามผู้ขายตรงๆ ว่าหนึ่งหน่วยเท่ากับกี่กรัม

แล้วสำนวน “ครึ่งจินแปดเหลี่ยง” มาจากไหน

ผู้เรียนที่เคยได้ยินสำนวน 半斤八两bàn jīn bā liǎng อาจสงสัยว่า ถ้าปัจจุบันหนึ่งจินมีสิบเหลี่ยง เหตุใดครึ่งจินจึงกลายเป็นแปดเหลี่ยง คำตอบคือสำนวนนี้สะท้อนระบบชั่งแบบเก่าที่หนึ่งจินแบ่งเป็นสิบหกเหลี่ยง ครึ่งจินจึงเท่ากับแปดเหลี่ยง ต่อมาจีนแผ่นดินใหญ่ปรับเป็นระบบสิบเหลี่ยงต่อหนึ่งจินเพื่อคำนวณง่ายขึ้น แต่สำนวนยังอยู่และใช้เปรียบเทียบว่าสองฝ่ายพอๆ กัน มักมีน้ำเสียงว่าไม่ได้ดีกว่ากันเท่าไร

เช็กลิสต์ก่อนกดซื้อหรือจ่ายเงิน

■ ดูคำที่ตามหลังราคาเสมอ ว่าเป็นต่อจิน ต่อ 500 กรัม ต่อกิโลกรัม หรือต่อชิ้น

■ ถ้าจะเทียบสองร้าน ให้แปลงราคาเป็นหน่วยเดียวกันก่อน

■ ของแพ็กให้ดู 净含量jìng hánliàng ไม่ใช้ขนาดถุงเป็นตัวเดา

■ ของชั่งขายให้ดูหน้าจอเครื่องชั่งและยอดรวมก่อนจ่าย

■ เจอคำว่า “ประมาณ” ให้เผื่อว่าน้ำหนักจริงและราคาสุดท้ายอาจเปลี่ยนเล็กน้อย

■ นอกจีนแผ่นดินใหญ่ให้ถามเป็นกรัมหรือกิโลกรัม เพราะจินในแต่ละพื้นที่ไม่เท่ากัน

Mini Quiz: ลองแปลงหน่วยก่อนดูเฉลย

คำถามที่พบบ่อย

อ่านต่อและฝึกใช้ภาษาจีนในชีวิตจริง

แหล่งข้อมูลที่ใช้ตรวจ