台阶

台阶táijiē เป็นคำนามที่ใช้เรียกขั้นบันไดสำหรับเดินขึ้นลง เช่น ขั้นหน้าประตูหรือทางขึ้นอาคาร อีกความหมายหนึ่งใช้เปรียบถึง “ทางลง” ที่ช่วยให้คนเปลี่ยนท่าทีหรือถอยจากสถานการณ์ลำบากโดยไม่เสียหน้า ไม่จำเป็นต้องมีบันไดจริงอยู่ในเหตุการณ์นั้น น้อง ๆ จึงต้องดูคำที่ใช้ร่วมกันและบริบทก่อนเลือกคำแปล

มองเป็นขั้นที่เหยียบขึ้นลง

ความหมายที่เห็นในภาพประกอบคือขั้นบันไดหินต่อจากพื้นด้านล่างขึ้นไปยังทางเข้าอาคาร พจนานุกรมฉบับเรียนรู้ของกระทรวงศึกษาธิการไต้หวัน อธิบายการใช้กับบันไดที่ก่อขึ้นเพื่อให้เดินขึ้นลงได้ ภาพนี้ใช้ช่วยจำสิ่งของทั่วไป ไม่ใช่อาคารหรือสถานที่ที่มีชื่อเฉพาะ และไม่ใช่แบบก่อสร้างที่ระบุขนาดมาตรฐาน

เมื่อนับทีละขั้นใช้ลักษณนาม 级jí เช่น 一级台阶yì jí táijiē หนึ่งขั้น และ 三级台阶sān jí táijiē สามขั้น คำว่า “ขั้น” ในภาษาไทยช่วยให้จำว่ากำลังนับส่วนที่ยกระดับทีละช่วง ไม่ใช่นับอาคารทั้งหลัง ส่วน 门口的台阶ménkǒu de táijiē หมายถึงขั้นบันไดตรงทางเข้า โดยยังไม่ได้บอกว่ามีกี่ขั้น

ขึ้นขั้นบันไดกับอยู่บนขั้นบันไดต่างกัน

上台阶shàng táijiē คือเดินขึ้นขั้นบันได ส่วน 下台阶xià táijiē คือเดินลง คำบอกทิศทางอยู่ข้างหน้าคำนามเพื่อบอกการเคลื่อนที่ แต่ใน 坐在台阶上zuò zài táijiē shàng นั่งอยู่บนขั้นบันได คำท้ายทำหน้าที่บอกตำแหน่งว่าคนนั้นอยู่ที่ใด จึงไม่ควรแปลว่า “นั่งขึ้นบันได”

เวลาอ่านป้ายหรือคำเตือน ให้ดูสิ่งที่ผู้พูดต้องการเตือน เช่น 小心台阶xiǎoxīn táijiē ระวังขั้นบันได และ 台阶很滑táijiē hěn huá ขั้นบันไดลื่นมาก คำหลังบอกสภาพของพื้น ไม่ได้บอกว่ามีจำนวนขั้นมากหรือน้อย ตัวอย่างวัดที่มี 99 ขั้นด้านล่างเป็นสถานการณ์สมมติสำหรับฝึกนับ ไม่ใช่ข้อมูลของวัดแห่งใดแห่งหนึ่ง

ให้ทางลงโดยไม่เสียหน้า

ในบทสนทนาที่คนหนึ่งยืนยันคำพูดไว้หนักแน่นแล้ว การเปลี่ยนใจต่อหน้าคนอื่นอาจทำได้ยาก ผู้พูดจึงอาจใช้ 给他一个台阶下gěi tā yí ge táijiē xià ให้ทางลงแก่เขา เช่น เปิดโอกาสให้แก้คำพูดหรือเปลี่ยนข้อเสนออย่างสุภาพ พจนานุกรมฉบับขยาย บันทึกความหมายเปรียบเทียบว่าเป็นช่องทางหรือโอกาสให้เรื่องคลี่คลาย จึงไม่ได้หมายถึงยกขั้นบันไดไปให้คนคนนั้นจริง ๆ

找台阶下zhǎo táijiē xià คือหาทางลง ส่วน 找不到台阶下zhǎo bu dào táijiē xià คือยังหาทางลงไม่ได้ ความต่างอยู่ที่โอกาสจะถอยจากท่าทีเดิม ไม่ใช่หาบันไดในอาคารไม่เจอ แต่หากฉากกำลังพูดถึงการเดินขึ้นลงจริง ก็ต้องแปลตามบริบทนั้น ไม่ใช้ความหมายสำนวนกับทุกประโยคที่มีคำว่า “ลง”

สำนวนนี้เกี่ยวข้องกับการรักษาหน้า จึงควรระวังน้ำเสียง หากพูดตรง ๆ ว่าเรากำลัง “ให้ทางลง” แก่อีกฝ่าย อาจฟังเหมือนเรามองว่าเขาเป็นคนผิดหรือกำลังยอมอ่อนข้อให้ ในการคุยจริงอาจเสนอทางเลือกอย่างสุภาพโดยไม่ต้องประกาศสำนวนออกมา การให้ทางลงก็ไม่ได้เท่ากับยอมรับว่าข้ออ้างของอีกฝ่ายถูกต้องทั้งหมด

แยกจากคำว่าบันไดทั้งชุด

楼梯lóutī มักใช้พูดถึงบันไดที่เชื่อมระหว่างชั้นของอาคาร ขณะที่ 台阶táijiē ช่วยเน้นขั้นที่เหยียบหรือช่วงขั้นที่ยกจากพื้นหนึ่งไปอีกระดับ เช่น ขั้นหน้าประตู ทั้งสองคำมีบริบทใกล้กันได้ ไม่ควรจำเป็นกฎตายตัวว่าคำหนึ่งใช้ได้แต่ในอาคารและอีกคำใช้ได้แต่นอกอาคาร

หากนัดพบคนที่บันได ควรระบุตำแหน่งเพิ่มเติม เช่น ตรงทางเข้าหรือชั้นใด เพื่อไม่ให้คู่สนทนาเข้าใจคนละจุด และอย่านำคำแปลตรงของ 楼梯lóutī ไปแทนในสำนวนเรื่องทางลงโดยอัตโนมัติ เพราะการใช้เป็นวลีติดกันต้องจำทั้งชุด ไม่ใช่สลับคำนามที่มีความหมายใกล้กันได้ทุกครั้ง

ตัวเต็ม คำอ่าน และระดับสอบปัจจุบัน

ตัวย่อ 台阶táijiē เขียนตัวเต็มว่า 臺階táijiē ในความหมายนี้ พยางค์แรกเป็นเสียงสองและพยางค์หลังเป็นเสียงหนึ่ง คำอ่านไทยโดยประมาณใช้ “ไถเจีย” ตามรูปเสียงในตารางเดิม ให้ระวังเสียง j ของพยางค์หลังและใช้พินอินประกอบ เพราะตัวสะกดภาษาไทยไม่แทนรายละเอียดเสียงจีนทั้งหมด

ในบทสนทนา 说得那么满shuō de nàme mǎn คำที่ตามหลังกริยาอ่านเบาเป็น de ส่วน 我们得想个办法wǒmen děi xiǎng ge bànfǎ หมายถึงเราต้องคิดหาวิธี คำเดียวกันอ่าน děi เพราะใช้บอกความจำเป็น ไม่ใช่คำช่วยแบบประโยคแรก

หลักสูตรสอบ HSK ที่มีผลกรกฎาคม 2026 จัดคำนี้เป็นคำนาม HSK 5 ลำดับ 3102 ป้ายหน้าคำศัพท์ใช้ระดับปัจจุบัน ขณะที่ตารางรวม HSK 4 แบบเดิมยังคงลำดับไว้ น้อง ๆ ทบทวนคำบอกตำแหน่งและบทสนทนาเพิ่มเติมได้ที่ เรียนภาษาจีน