非遗

非遗ย่อมาจากอะไร

非遗 เป็นคำย่อของ非物质文化遗产 หมายถึง“มรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้” ในภาษาไทยยังใช้คำว่า“มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม” คำนี้พบบ่อยในข่าว พิพิธภัณฑ์ งานวัฒนธรรม นโยบาย และการท่องเที่ยว

สิ่งที่สืบทอดคือความรู้และการปฏิบัติ

หัวใจของ非遗ไม่ใช่วัตถุเก่าชิ้นเดียว แต่เป็นการปฏิบัติ การแสดง ความรู้ ทักษะ เรื่องเล่า พิธีกรรม งานช่าง หรือวิธีเข้าใจธรรมชาติที่คนในชุมชนรู้จัก ใช้ และถ่ายทอด เครื่องมือ ผลงาน และพื้นที่เป็นส่วนสัมพันธ์ได้แต่ไม่ใช่จุดเดียวของความหมาย

ห้าขอบเขตที่พบบ่อย

กรอบ UNESCO กล่าวถึงประเพณีปากเปล่า ศิลปะการแสดง แนวปฏิบัติทางสังคมและพิธีกรรม ความรู้เกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล รวมถึงความรู้และทักษะในงานช่างดั้งเดิม ขอบเขตนี้ช่วยให้เห็นว่า非遗ไม่ได้หมายถึงเพียงงานฝีมือ

ชุมชนเป็นศูนย์กลาง

มรดกภูมิปัญญาต้องเชื่อมกับกลุ่ม ชุมชน หรือบุคคลที่สร้าง รักษา และถ่ายทอดมัน การประกาศจากคนภายนอกเพียงฝ่ายเดียวโดยไม่มีการยอมรับและมีส่วนร่วมของชุมชนไม่สอดคล้องกับแนวคิดหลักของมรดกที่มีชีวิต

ต้องมีชีวิตและเปลี่ยนแปลงได้

非遗มักเรียกว่า“living heritage” เพราะไม่ได้หยุดนิ่งอยู่ในอดีต ชุมชนสามารถปรับเปลี่ยนวิธีปฏิบัติตามสภาพแวดล้อม เทคโนโลยี และวิถีชีวิตใหม่ได้ ตราบใดที่การถ่ายทอด ความหมาย และความรู้สึกต่อเนื่องยังอยู่

ต่างจาก文物และ世界遗产

文物 หมายถึงโบราณวัตถุหรือวัตถุทางวัฒนธรรมที่ตัวของเองจับต้องได้ ส่วน世界遗产 มรดกโลกอาจเป็นแหล่งวัฒนธรรมหรือธรรมชาติที่มีพื้นที่และวัตถุเป็นศูนย์กลาง ขณะที่非遗เน้นกระบวนการ ความรู้ ทักษะ และผู้คนที่ทำให้มรดกนั้นดำรงอยู่

การใช้ในภาษาจีนปัจจุบัน

非遗วางหน้าคำนามเพื่อขยายขอบเขตได้ เช่น 非遗展览 นิทรรศการ, 非遗工坊 เวิร์กช็อป, 非遗市集 ตลาด และ非遗体验 กิจกรรมลองปฏิบัติ ในภาษาเขียนเป็นทางการอาจใช้คำเต็ม非物质文化遗产ในครั้งแรกก่อนย่อเป็น非遗

การออกเสียง

อ่านว่า fēiyí คำอ่านไทย“เฟยอี๋” 非เป็นเสียง 1 และ遗ในคำนี้อ่าน yí เสียง 2 ไม่ใช่ yì อักษรย่อเขียน非遗 ส่วนอักษรดั้งเดิมเขียน非遺 ตัว非เขียนเหมือนกัน

ลำดับขีด

คำประสมที่พบบ่อย

非物质文化遗产 (fēi wùzhì wénhuà yíchǎn): มรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้
非遗项目 (fēiyí xiàngmù): รายการมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้
非遗传承人 (fēiyí chuánchéngrén): ผู้สืบทอดมรดกภูมิปัญญา
非遗保护 (fēiyí bǎohù): การคุ้มครองมรดกภูมิปัญญา
非遗工坊 (fēiyí gōngfáng): เวิร์กช็อปหรือศูนย์งานมรดกภูมิปัญญา
非遗技艺 (fēiyí jìyì): ทักษะงานมรดกภูมิปัญญา
传承 (chuánchéng): สืบทอด
保护 (bǎohù): คุ้มครอง / ปกป้อง

ตัวอย่างการใช้

剪纸是很多地区重要的非遗技艺。
Jiǎnzhǐ shì hěn duō dìqū zhòngyào de fēiyí jìyì.
ศิลปะการตัดกระดาษเป็นทักษะมรดกภูมิปัญญาสำคัญของหลายท้องถิ่น

这位非遗传承人从小跟长辈学手艺。
Zhè wèi fēiyí chuánchéngrén cóngxiǎo gēn zhǎngbèi xué shǒuyì.
ผู้สืบทอดมรดกภูมิปัญญาท่านนี้เรียนงานฝีมือจากผู้ใหญ่มาตั้งแต่เด็ก

保护非遗不只是保存旧物件。
Bǎohù fēiyí bù zhǐ shì bǎocún jiù wùjiàn.
การคุ้มครองมรดกภูมิปัญญาไม่ได้เป็นเพียงการเก็บรักษาของเก่า

学校邀请艺人为学生介绍当地非遗。
Xuéxiào yāoqǐng yìrén wèi xuésheng jièshào dāngdì fēiyí.
โรงเรียนเชิญช่างฝีมือมาแนะนำมรดกภูมิปัญญาท้องถิ่นให้นักเรียนรู้จัก

非遗会在传承中根据生活环境不断变化。
Fēiyí huì zài chuánchéng zhōng gēnjù shēnghuó huánjìng bùduàn biànhuà.
มรดกภูมิปัญญาเปลี่ยนแปลงต่อเนื่องตามสภาพแวดล้อมการดำเนินชีวิตขณะที่มีการสืบทอด

一项传统能否成为非遗，离不开相关社区的认可。
Yí xiàng chuántǒng néngfǒu chéngwéi fēiyí, lí bu kāi xiāngguān shèqū de rènkě.
การที่ประเพณีหนึ่งจะเป็นมรดกภูมิปัญญาได้หรือไม่ แยกไม่ออกจากการยอมรับของชุมชนที่เกี่ยวข้อง

年轻人参与设计，让非遗走进日常生活。
Niánqīngrén cānyù shèjì, ràng fēiyí zǒujìn rìcháng shēnghuó.
คนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมในการออกแบบ ทำให้มรดกภูมิปัญญาเข้าสู่ชีวิตประจำวัน

A: 只要是老手艺，就都可以叫非遗吗？
Zhǐyào shì lǎo shǒuyì, jiù dōu kěyǐ jiào fēiyí ma?
ขอเพียงเป็นงานฝีมือเก่าก็เรียกว่ามรดกภูมิปัญญาได้ทั้งหมดใช่ไหม
B: 不是，还要看社区认可、传承和相关知识。
Bú shì, hái yào kàn shèqū rènkě, chuánchéng hé xiāngguān zhīshi.
ไม่ใช่ ยังต้องดูการยอมรับของชุมชน การสืบทอด และความรู้ที่เกี่ยวข้อง

ทบทวนคำศัพท์ HSK ต่อ

น้องๆ สามารถกลับไปดูเครื่องมือฝึกคำศัพท์ได้ที่ HSK Tools Hub หรือดูแนวทางเลือกระดับได้ที่ HSK Level Guide