声母

声母คืออะไร

声母 คือส่วนพยัญชนะที่อยู่ต้นพยางค์ก่อน韵母 ตัวอย่างเช่น mā แบ่งเป็น声母 m กับ韵母 a ส่วน hǎo มี声母 h และ韵母 ao เมื่อนำส่วนเสียงมาประสมแล้วจึงใส่声调หรือวรรณยุกต์ ผู้เรียนใช้แนวคิดนี้วิเคราะห์การออกเสียง ไม่ใช่แยกตามจำนวนตัวอักษรภาษาอังกฤษที่เห็น เพราะ zh、ch และ sh เขียนสองตัวอักษรแต่ทำหน้าที่เป็น声母หนึ่งหน่วย

รายชื่อพยัญชนะต้น

กลุ่มพื้นฐานในพินอิน ได้แก่ b、p、m、f、d、t、n、l、g、k、h、j、q、x、zh、ch、sh、r、z、c、s แบบเรียนระดับต้นของจีนมักนำ y และ w มารวมในตารางเพื่อให้ผู้เรียนสะกดพยางค์ได้ครบ จึงพบคำอธิบายว่า声母มี 23 ตัว ขณะที่การวิเคราะห์ทางสัทศาสตร์จำนวนมากนับพยัญชนะต้นหลัก 21 ตัวและมอง y、w เป็นเครื่องหมายช่วยสะกด เกณฑ์ทั้งสองไม่ได้ขัดกัน แต่ตอบโจทย์การเรียนคนละแบบ

零声母

บางพยางค์เริ่มด้วย韵母โดยไม่มีเสียงพยัญชนะนำ เช่น ā、è และ ài เรียกว่า零声母音节 “พยางค์พยัญชนะต้นศูนย์” เมื่อเขียนพินอิน พยางค์ที่เริ่มด้วย i、u หรือ ü อาจปรับรูปด้วย y หรือ w ตามกฎการสะกด เช่น yī、wǔ และ yǔ แต่การเห็น y หรือ w ในตัวสะกดไม่ได้แปลว่าทุกตำราจะนับเป็นพยัญชนะต้นทางเสียงเหมือนกัน

จุดที่ผู้เรียนไทยมักสับสน

คู่ b/p、d/t、g/k、j/q、zh/ch และ z/c แยกกันด้วยการพ่นลมเป็นสำคัญ ไม่ใช่คู่เสียงก้องแบบตัวอักษรอังกฤษ อีกกลุ่มที่ควรฝึกเทียบคือ j/q/x, zh/ch/sh/r และ z/c/s เพราะตำแหน่งลิ้นต่างกัน การอ่านชื่ออักษรแบบอังกฤษจึงใช้แทนเสียงพินอินไม่ได้ ควรฟังตัวอย่าง วางลิ้น และทดสอบลมด้วยกระดาษหรือฝ่ามือ

วิธีวิเคราะห์พยางค์

เริ่มจากตัดวรรณยุกต์ออกชั่วคราว แล้วหาส่วนต้น เช่น zhōng มี声母 zh, 韵母 ong และ声调เสียง 1 ส่วน xué มี声母 x กับ韵母 üe แม้การสะกดหลัง x จะเขียนเป็น ue การแยกส่วนเช่นนี้ช่วยตรวจการออกเสียงและช่วยหาสาเหตุเมื่ออ่านผิด แต่ในการเขียนคำหลายพยางค์ยังต้องทำตามกฎการเว้นคำของ汉语拼音ด้วย

การออกเสียงคำศัพท์

声母อ่านว่า shēngmǔ คำอ่านไทย “เชิงหมู่” โดย声เป็นเสียง 1 และ母เป็นเสียง 3 คำนี้เป็นศัพท์เทคนิค ไม่ได้หมายถึง “แม่ของเสียง” ตามความหมายตัวอักษร และไม่ควรสับสนกับ声调ซึ่งหมายถึงวรรณยุกต์

ลำดับขีด