教训

教训jiàoxùn อ่านตามหลักสูตรปัจจุบันว่า ‘เจี้ยวซวิ่น’ ตัวเต็ม 教訓jiàoxùn เป็นคำนามว่า ‘บทเรียนจากความผิดพลาดหรือผลเสีย’ เช่น 吸取教训xīqǔ jiàoxùn ถอดบทเรียน และเป็นกริยาว่า ‘ว่ากล่าวหรือสั่งสอนให้จดจำ’ เช่น 教训他一顿jiàoxùn tā yí dùn สั่งสอนเขาครั้งหนึ่ง แต่น้ำเสียงกริยามักแรง การสอนที่สร้างสรรค์ควรอธิบายพฤติกรรม ผลกระทบ ความรับผิดชอบ และทางแก้ โดยไม่ใช้ความรุนแรงหรือทำให้อับอาย

คำนาม: บทเรียนจากเหตุผิดพลาด

吸取教训、总结教训、深刻的教训、历史教训xīqǔ jiàoxùn, zǒngjié jiàoxùn, shēnkè de jiàoxùn, lìshǐ jiàoxùn การใช้แบบคำนามควรระบุว่าเกิดอะไรขึ้น เหตุใดจึงผิดหรือเสียหาย ใครได้รับผล และจะป้องกันซ้ำอย่างไร ไม่ควรเรียกเหตุการณ์หนึ่งว่าเป็นบทเรียนอันลึกซึ้งโดยไม่มีหลักฐานเหตุ–ผล หรือใช้คำนี้เพื่อตำหนิบุคคลโดยไม่ตรวจระบบและเงื่อนไขแวดล้อม

กริยา: ว่ากล่าวหรือสั่งสอน

教训孩子、教训他一顿、严厉教训jiàoxùn háizi, jiàoxùn tā yí dùn, yánlì jiàoxùn รูปกริยามักมีน้ำเสียงแรงและอาจมีนัยตำหนิหรือลงโทษ คำบอกช่วงการกระทำใช้เหมือน ‘หนึ่งยก’ ในบริบทการศึกษา ครอบครัว และที่ทำงาน ควรเลือกการชี้แจง ตั้งขอบเขต และผลตามกติกาที่ปลอดภัย ไม่ทำร้าย ข่มขู่ หรือประจาน

เปลี่ยนเหตุผิดพลาดเป็นการปรับปรุง

记住教训、避免重犯、改进方法、承担责任jìzhù jiàoxùn, bìmiǎn chóngfàn, gǎijìn fāngfǎ, chéngdān zérèn การถอดบทเรียนที่ดีเชื่อมเหตุการณ์กับมาตรการตรวจสอบได้ เช่น เปลี่ยนขั้นตอน เพิ่มจุดทบทวน กำหนดผู้รับผิดชอบ และติดตามว่าเหตุเดิมเกิดซ้ำหรือไม่ การยอมรับความรับผิดชอบไม่เท่ากับรับผิดทุกอย่างโดยไม่ดูอำนาจ หน้าที่ และหลักฐาน

แยกคำใกล้เคียงและขอบเขตภาพ

经验、教育、批评、惩罚jīngyàn, jiàoyù, pīpíng, chéngfá คำแรกคือประสบการณ์ทั้งบวกและลบ คำที่สองคือการศึกษาอบรมกว้าง ๆ คำที่สามคือวิจารณ์ข้อบกพร่อง และคำสุดท้ายคือการลงโทษ คำ 教训jiàoxùn เน้นบทเรียนจากผลเสียหรือการสั่งสอนแรง ภาชนะซ่อมแล้วกับสมุดเปล่าช่วยจำเพียง ‘นำความเสียหายมาทบทวน’ ไม่พิสูจน์ความผิด ผล เหตุ–ผล ผู้รับผิด การปรับปรุง การเกิดซ้ำ การตำหนิ หรือการลงโทษ และจงใจไม่ทำให้ความรุนแรงดูเป็นเรื่องปกติ

ลำดับขีด