不止

สองความหมายที่ต้องแยก

不止bùzhǐ มีแกนร่วมคือ “ไม่จบอยู่ที่จุดนั้น” ถ้าอยู่หน้าจำนวนหรือขอบเขต มักแปลว่า “มากกว่า” หรือ “ไม่ได้มีเพียง” แต่ถ้าวางหลังการกระทำหรือสภาพ มักแปลว่า “ยังไม่หยุด” ความหมายแรกใช้เป็นคำวิเศษณ์ ส่วนความหมายหลังทำหน้าที่บอกว่าการกระทำยังดำเนินอยู่ การดูตำแหน่งในประโยคช่วยให้เลือกคำแปลไทยได้ตรงโดยไม่เหมารวมทุกกรณีเป็น “ไม่หยุด”

เมื่ออยู่หน้าจำนวน

วาง 不止bùzhǐ ก่อนจำนวนที่ผู้พูดยกขึ้นเป็นขีดอ้างอิง เช่น 不止一次bùzhǐ yí cì หมายถึงเกิดมากกว่าหนึ่งครั้ง และ 不止十个人bùzhǐ shí ge rén หมายถึงจำนวนคนมากกว่าสิบคน สิ่งสำคัญคือจำนวนที่ตามมาไม่ใช่ยอดจริงสุดท้าย แต่เป็นขอบล่างของข้อมูล หากรู้ยอดจริงแล้วสามารถบอกต่อในประโยคถัดไปเพื่อให้ผู้อ่านไม่ต้องเดา

เมื่อหมายถึงขอบเขตที่กว้างกว่า

รูป 不止这些bùzhǐ zhèxiē ชี้ว่ารายการที่ยกมานั้นยังไม่ครบ ส่วน 不止于此bùzhǐ yú cǐ เน้นว่าความคิด งาน หรือผลกระทบยังขยายไปไกลกว่าจุดที่กล่าวถึง เหมาะกับการอธิบายประเด็นต่อ ไม่จำเป็นต้องมีตัวเลขเสมอไป หากใช้ในบทเรียน ควรบอกด้วยว่า “เกินขอบเขตอะไร” เพื่อไม่ให้คำนี้ลอยโดยไม่มีสิ่งให้เปรียบ

เมื่อการกระทำยังไม่หยุด

หลังคำบอกการกระทำ 大笑不止dàxiào bùzhǐ คือหัวเราะต่อเนื่องไม่หยุด และ 掌声不止zhǎngshēng bùzhǐ คือเสียงปรบมือยังไม่สิ้นสุด ผู้อ่านไม่ต้องนับจำนวนครั้งในความหมายนี้ แต่ต้องมองการดำเนินต่อของเหตุการณ์ โดยมากใช้เล่าเหตุการณ์ที่กินเวลานานหรือยังไม่หยุดเมื่อถึงจุดที่คาดว่าจะหยุด

วางในประโยคอย่างไร

ถ้าอยากบอก “มากกว่า” ให้ตามด้วยจำนวน หน่วยนับ หรือสิ่งที่คิดว่ายังมีเพิ่ม เช่น 不止有一个答案bùzhǐ yǒu yí ge dá’àn ถ้าอยากบอก “ไม่หยุด” ให้มีการกระทำอยู่ข้างหน้า เช่น 流泪不止liúlèi bùzhǐ สองโครงสร้างนี้ไม่ควรสลับตำแหน่งโดยไม่ดูความหมาย เพราะการย้ายคำไปท้ายประโยคอาจทำให้ผู้อ่านคิดว่ากำลังเล่าระยะเวลาของการกระทำแทนจำนวน

ต่างจากคำว่าไม่เพียงแต่

不只bùzhǐ และ 不仅bùjǐn มักใช้เชื่อมใจความแบบ “ไม่เพียง…แต่ยัง…” โดยต้องมีข้อมูลส่วนหลังรองรับ 不止bùzhǐ บางบริบทก็ใช้ขยายขอบเขตได้ แต่เด่นกว่าเมื่อเทียบกับจำนวนหรือเล่าว่ายังไม่หยุด ตัวอย่างที่ต้องการเน้นทั้งสองคุณสมบัติอย่างชัดอาจใช้คำเชื่อมที่เจาะจงกว่า อย่าสับสนตัว 止zhǐ ที่หมายถึงหยุด กับ 只zhǐ ที่สื่อความว่าเพียงเท่านั้น

ต่างจากคำว่าเกิน

เมื่อคำไทยคือ “เกิน” ให้ดูว่าสิ่งที่ตามมาเป็นจำนวนจริง ขอบเขตเชิงแผน หรือการบอกว่า “มีมากกว่าที่คิด” แล้วจึงเลือกคำจีนที่เข้ากับเจตนาประโยค

ตัวเขียนและการออกเสียง

คำนี้เขียนเหมือนกันทั้งตัวย่อและตัวเต็มคือ 不止bùzhǐ พินอินตามหลักสูตรเป็นเสียงสี่แล้วเสียงสาม คำอ่านไทยตามแบบเว็บไซต์คือ “ปู้จื่อ” เพราะพยางค์ 止zhǐ ไม่ใช่เสียงสี่ จึงไม่ใช้การเปลี่ยนเสียงของ 不bù ที่พบเมื่อมันอยู่หน้าอักษรเสียงสี่ การจำคู่พยางค์พร้อมวลีตัวอย่างจะช่วยไม่ให้สับสนกับคำเสียงเหมือน 不只bùzhǐ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

ถ้าพูดว่า “มากกว่าสิบคน” อย่าแปลกลับเป็น “สิบคนพอดี” เพราะ 不止bùzhǐ บอกว่าทะลุจำนวนที่ยกมาแล้ว แต่ถ้าพูดว่า 大笑不止dàxiào bùzhǐ อย่าเข้าใจว่าหัวเราะ “มากกว่าหนึ่งครั้ง” โดยอัตโนมัติ เพราะโครงสร้างท้ายคำกริยาหมายถึงเหตุการณ์ไม่หยุด นอกจากนี้อย่าใช้เป็นคำแทน 停止tíngzhǐ เพราะคำหลังหมายถึงหยุดจริง ไม่ใช่ยังดำเนินต่อ

สถานะ HSK ปัจจุบัน

หลักสูตรสอบ HSK ทางการที่มีผลเดือนกรกฎาคม 2026 ระบุ 不止bùzhǐ เป็นรายการ 3691 ระดับ HSK 6 ชนิดคำกริยาและคำวิเศษณ์ ป้าย HSK 5 เดิมของหน้านี้จึงต้องปรับให้ตรงข้อมูลล่าสุด ฝึกคำอื่นตามระดับได้ที่ เรียนภาษาจีน

ลำดับขีด