速度

ความหมายหลัก

速度 เป็นคำนามบอกความเร็วหรืออัตราที่สิ่งหนึ่งเคลื่อนที่ เปลี่ยนแปลง หรือดำเนินไป ใช้กับยานพาหนะเป็น 行驶速度、最高速度、平均速度 และระบุหน่วยได้ เช่น 每小时八十公里 หรือ 八十公里每小时 นอกจากนี้ใช้กับกระบวนการที่ไม่ใช่การเคลื่อนที่ เช่น 工作速度、下载速度、发展速度、增长速度 และ 说话速度 จึงอาจแปลว่าอัตรา จังหวะ หรือความเร็วตามสิ่งที่วัด ไม่ได้จำกัดเฉพาะฟิสิกส์

ตำแหน่งและสถานการณ์ที่ใช้

โครงสร้างทั่วไปคือ คำนาม/กริยา + 的 + 速度 เช่น 车的速度、处理数据的速度 หรือคำประสมตรง เช่น 下载速度、发展速度 คุณศัพท์ 快、慢、高、低 ใช้ประเมินได้ แต่ธรรมเนียมจับคู่ต่างกัน: พูด 速度快/慢 ในชีวิตประจำวัน และใช้ 速度高/低 ในงานตัวเลขหรือเทคนิคได้ กริยาที่ใช้ควบคุมการเปลี่ยนแปลง ได้แก่ 加快速度、提高速度、减慢速度、降低速度 และ 控制速度 โดย 加快/减慢 เน้นทำให้เร็วขึ้นหรือช้าลง ส่วน 提高/降低 มองค่าเพิ่มลด

คำที่มักใช้ร่วมกัน

วลีสำคัญ ได้แก่ 行驶速度、平均速度、最高速度、加快速度、减慢速度、控制速度 และ 发展速度。สามวลีแรกใช้วัดการเคลื่อนที่และข้อจำกัด; 加快速度 กับ 减慢速度 สั่งหรือบรรยายการเปลี่ยนความเร็ว; 控制速度 เน้นรักษาความเร็วให้เหมาะสม; 发展速度 ขยายความหมายไปสู่อัตราการพัฒนาของเมือง เศรษฐกิจ หรือองค์กร เมื่อมีค่าตัวเลขควรระบุหน่วยและช่วงเวลาชัดเจนเพื่อไม่ให้ข้อมูลกำกวม

เปรียบเทียบคำใกล้เคียง

速度 ต่างจาก 速率、速、效率 และ 节奏。速率 เป็นศัพท์เทคนิคว่าอัตราและในฟิสิกส์มักเน้นขนาดเชิงสเกลาร์ ขณะที่ 速度 ในภาษาจีนวิทยาศาสตร์อาจมีทิศทางและในภาษาทั่วไปใช้กว้างกว่า; 速 เป็นหน่วยคำหรือรูปย่อ พบใน 高速、时速、快速 ไม่ได้แทน 速度 เดี่ยวได้ทุกตำแหน่ง; 效率 คือประสิทธิภาพโดยเปรียบเทียบผลลัพธ์กับเวลาและทรัพยากร คนทำงานเร็วอาจยังไม่มีประสิทธิภาพหากผิดพลาดมาก; 节奏 คือจังหวะหรือรูปแบบเร็วช้า เช่น 生活节奏、音乐节奏 ไม่ใช่ค่าความเร็วโดยตรง

การออกเสียงและข้อควรระวัง

พินอินคือ sùdù: 速 sù เสียงสี่ และ 度 dù เสียงสี่; ตัวเต็มเหมือนตัวย่อคือ 速度 และคำอ่านไทยคือ ‘ซู่ตู้’。เมื่อระบุความเร็วต้องวางหน่วยให้ครบ เช่น 每小时…公里 หรือ …公里每小时 และอย่าสับสน 平均速度 กับ 最高速度 ในการรายงานข้อมูล รูป 加快速度、减慢速度 และ 控制速度 เป็นธรรมชาติ ส่วนการพูดว่า 增加速度 พบได้แต่ในคำแนะนำทั่วไปมักเลือก 加快 หรือ 提高 ให้ตรงกับความหมายมากกว่า

รูปแบบที่ใช้บ่อย

• สิ่ง + 的 + 速度
• 速度 + 快/慢/高/低
• 加快/提高 + 速度
• 减慢/降低 + 速度
• 控制/保持 + 速度
• 最高/平均 + 速度
• 每小时 + จำนวน + 公里

เวลาฝึกคำนี้ ควรอ่านทั้งคำเดี่ยว วลี และประโยคเต็ม แล้วลองเปลี่ยนประธาน กรรม เวลา หรือสถานการณ์ด้วยตนเอง การจำเป็นก้อนภาษาช่วยให้เห็นหน้าที่ทางไวยากรณ์และขอบเขตความหมายจริง โดยไม่ยึดคำแปลไทยคำเดียวไปใช้กับทุกบริบท

สรุปก่อนใช้

速度 บอกความเร็วหรืออัตรา ส่วน 效率 บอกผลลัพธ์เทียบกับเวลาและทรัพยากร

速率 เป็นศัพท์เทคนิคกว่า และ 节奏 เน้นจังหวะ ไม่ใช่ค่าความเร็วโดยตรง

ตัวเลขความเร็วควรมีหน่วยและช่วงการวัดชัดเจน

พินอิน sùdù เป็นเสียงสี่ทั้งสองพยางค์และคำอ่านไทยคือ ซู่ตู้

ลำดับขีด