败

ความหมายหลัก

败 ในภาษาจีนสมัยใหม่ใช้เป็นกริยาอิสระได้เมื่อหมายถึงพ่ายแพ้ในการแข่งขัน การต่อสู้ หรือการเปรียบเทียบ เช่น 败给对手 แพ้ให้คู่แข่ง、这场比赛我们败了 การแข่งขันครั้งนี้เราแพ้ และ 败下阵来 พ่ายลงจากสนามหรือยอมถอยหลังสู้ไม่ไหว กรรมผู้ชนะมักตามหลัง 给 เป็น 败给某人 ส่วนสาเหตุหรือจุดที่ทำให้แพ้ใช้ 败在 เช่น 败在经验不足 แพ้เพราะประสบการณ์ไม่พอ คำนี้มีน้ำเสียงเป็นภาษาเขียนหรือกระชับกว่า 输 ซึ่งใช้ในบทสนทนาทั่วไปบ่อยกว่า

ตำแหน่งและสถานการณ์ที่ใช้

败 ยังปรากฏเป็นหน่วยคำในคำประสมจำนวนมาก เช่น 失败 ล้มเหลว、战败 พ่ายสงคราม、成败 สำเร็จหรือล้มเหลว、败局 สถานการณ์ที่กำลังจะแพ้、败诉 แพ้คดี และ 腐败 เสื่อมทราม ความหมายไม่ได้เหมือนคำเดี่ยวทุกคำ ต้องเรียนทั้งคำเป็นหน่วย เช่น 失败 ใช้ได้กับแผน งาน และความพยายามกว้างกว่า 败 เดี่ยว ส่วนใน 胜不骄，败不馁 ตัว 败 ถูกย่อให้หมายถึงเมื่อพ่ายแพ้และวางขนานกับ 胜 อย่างเป็นภาษิต

คำที่มักใช้ร่วมกัน

อีกแกนหนึ่งคือทำให้สิ่งดีเสียหายหรือเสื่อมลง พบในคำรวมอย่าง 败坏名声 ทำลายชื่อเสียง、败坏风气 ทำให้บรรยากาศหรือค่านิยมเสื่อม และ 败兴 ทำให้หมดสนุกหรือเสียอารมณ์ รูปเหล่านี้ไม่ควรถูกแปลทุกครั้งว่าแพ้การแข่งขัน เพราะ 败 ทำหน้าที่เป็นส่วนประกอบที่สื่อความเสียหรือความเสื่อม วลี 败兴而归 หมายถึงไปแล้วเจอเหตุให้หมดสนุกจึงกลับมาอย่างผิดหวัง ไม่ได้หมายถึงพ่ายคู่แข่งแล้วเดินทางกลับ

เปรียบเทียบคำใกล้เคียง

败 ต่างจาก 输、失败、打败 และ 战胜。输 เป็นกริยาภาษาพูดทั่วไปว่าแพ้หรือเสียสิ่งเดิมพัน เช่น 输了比赛、输了三分; 失败 เน้นผลว่าความพยายามหรือแผนไม่สำเร็จและเป็นทั้งกริยาหรือคำนามได้; 打败 เป็นกริยามีกรรม หมายถึงเอาชนะอีกฝ่าย ดังนั้น 我们打败了对手 คือเราเอาชนะคู่แข่ง ไม่ใช่เราแพ้; 战胜 ก็หมายถึงพิชิตหรือเอาชนะและใช้กับอุปสรรคได้ การเลือกคำต้องดูว่าใครเป็นฝ่ายแพ้ ใครเป็นผู้ทำให้อีกฝ่ายแพ้ และกำลังพูดถึงการแข่งขันหรือความพยายาม

การออกเสียงและข้อควรระวัง

พินอิน bài เป็นเสียงสี่ คำอ่านไทย ‘ป้าย’ ตัวเต็มเขียน 敗 ใน 一次失败 คำว่า 一 อ่าน yí เพราะอยู่หน้า 次 cì เสียงสี่ และใน 以一分之差 ตัว 一 อ่าน yì เพราะใช้บอกจำนวนก่อนพยางค์เสียงหนึ่ง 分 fēn ตามการผันเสียงปกติ ระวังไม่สับสนกับ 拜 bài ซึ่งออกเสียงเหมือนกันแต่หมายถึงคำนับ เยี่ยม หรือกราบไหว้ และไม่ควรติดป้าย 败 เป็นคำนามเพียงเพราะอยู่ใน 成败 เพราะตรงนั้นเป็นส่วนของคำรวมที่ทำหน้าที่เป็นนาม

รูปแบบที่ใช้บ่อย

• 败给 + คู่แข่ง
• 败在 + สาเหตุ/จุดอ่อน
• 在 + การแข่งขัน + 中败下阵来
• 胜…败…
• 成败 + 得失/关键
• 败坏 + 名声/风气
• 败兴而归

เวลาฝึกคำนี้ควรอ่านทั้งวลีและประโยคเต็มตามพินอิน สังเกตตำแหน่ง หน้าที่ทางไวยากรณ์ คำที่มักปรากฏร่วมกัน และบริบทที่ทำให้คำแปลไทยเปลี่ยนไป แล้วลองแต่งประโยคใหม่โดยรักษาโครงสร้างเดิม การจำเป็นก้อนภาษาช่วยให้เลือกใช้ได้เป็นธรรมชาติกว่าการแปลแยกทีละตัวอักษร

สรุปก่อนใช้

败给某人 คือแพ้ให้ใคร แต่ 打败某人 คือเอาชนะคนนั้น อย่าสลับผู้กระทำ

败 เดี่ยวใช้ได้สมัยใหม่แต่มีน้ำเสียงกระชับหรือเป็นภาษาเขียนกว่า 输

败坏 และ 败兴 เป็นคำรวม ไม่ควรแปล 败 ว่าแพ้แบบการแข่งขัน

พินอิน bài ตัวเต็ม 敗 และไม่ใช่ 拜 bài

ลำดับขีด