比例

ความหมายและวิธีใช้

比例 เป็นคำนามบอกความสัมพันธ์ด้านจำนวน ขนาด หรือส่วนแบ่งของสองสิ่งขึ้นไป เช่น 男女比例 สัดส่วนชายหญิง และ 水和米的比例 สัดส่วนน้ำกับข้าว ถ้าต้องการบอกตัวเลขอ่าน A 比 B ว่า A ต่อ B เช่น 一比一 หนึ่งต่อหนึ่ง、三比二 สามต่อสอง ในประโยคเต็มมักใช้ A 和 B 的比例是… สัดส่วนของ A กับ B คือ… โดย 比 ในตัวเลขอ่าน bǐ เสียงสาม

เมื่อพูดว่าส่วนหนึ่งคิดเป็นเท่าใด ใช้ 占 + 比例 เช่น 年轻人占很大比例 คนหนุ่มสาวมีสัดส่วนมาก หรือ 所占的比例 โครงสร้างภาษาเขียนที่หมายถึงสัดส่วนที่ครองอยู่ ระดับของสัดส่วนใช้ 比例高/低 สัดส่วนสูงหรือต่ำ และการเปลี่ยนแปลงใช้ 提高/降低比例 เพิ่มหรือลดสัดส่วน ไม่ใช้大小กับสัดส่วนเชิงร้อยละทั่วไปเท่ากับ高低

按比例 หรือ 按照比例 หมายถึงตามสัดส่วน ใช้กับ 分配 แบ่ง、缩小 ย่อ หรือ 放大 ขยาย เช่น 按比例分配奖金 แบ่งโบนัสตามสัดส่วน คำว่า 一定比例 ไม่ได้แปลว่าสัดส่วนที่แน่นอนเสมอไป แต่อาจหมายถึงสัดส่วนจำนวนหนึ่งตามบริบท ส่วน 比例失调 ใช้เมื่อองค์ประกอบมากน้อยไม่สมดุลกัน

ในแผนที่ แบบจำลอง และงานวาด 比例 หมายถึงมาตราส่วนหรือความสัมพันธ์ระหว่างขนาดจริงกับขนาดในภาพ คำเฉพาะ 比例尺 คือมาตราส่วนแผนที่ เช่น 一比一百的比例尺 มาตราส่วนหนึ่งต่อหนึ่งร้อย คำว่า 大比例尺 หมายถึงมาตราส่วนใหญ่ที่แสดงพื้นที่แคบแต่รายละเอียดมาก จึงไม่ควรเดาความละเอียดจากตัวเลขส่วนหลังเพียงอย่างเดียว

比例 ต่างจาก 百分比 และ 比率: 百分比 คือค่าร้อยละที่เขียนเป็นเปอร์เซ็นต์ เช่น 百分之三十 สามสิบเปอร์เซ็นต์ 比率 เป็นอัตราหรืออัตราส่วนเชิงสถิติ เช่น 增长比率 อัตราการเติบโต ส่วน比例เน้นส่วนประกอบเมื่อเทียบกับทั้งหมดหรือความสัมพันธ์ของหลายส่วน พินอิน bǐlì เสียงสามตามด้วยเสียงสี่ ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน คำอ่านไทย ปี่ลี่

รูปแบบที่ใช้บ่อย

• A 和 B 的比例
• 比例是 + A 比 B
• ส่วน + 占 + 比例
• 所占的 + 比例
• 比例 + 高/低
• 提高/降低 + 比例
• 按/按照 + 比例 + กริยา

การฝึกคำนี้ควรอ่านทั้งคำเดี่ยวและตัวอย่างเต็มประโยค เพื่อสังเกตตำแหน่งในประโยค คำที่มักใช้ร่วมกัน และน้ำเสียงที่ต่างกันตามบริบท

ข้อแตกต่างและข้อควรระวัง

ตัวเลขอัตราส่วน 一比二 อ่าน yī bǐ èr โดย比อ่านเสียงสาม

สัดส่วนเชิงร้อยละมักใช้比例高/低 ไม่ใช่比例大/小ทุกกรณี

百分比เป็นค่าร้อยละ ส่วน比例เป็นความสัมพันธ์ระหว่างส่วนต่าง ๆ และ比例尺คือมาตราส่วน

ลำดับขีด