คำศัพท์จีน
一
อ่านว่า: อี
ความหมาย: หนึ่ง เลข 1; ใช้บอกจำนวน ลำดับ ความเป็นหนึ่งเดียว หรือประกอบรูปแบบไวยากรณ์บางชนิด
ชนิดคำ: คำบอกจำนวน (num.)
ระดับ: HSK 1
ความหมายและวิธีใช้
一 เป็นเลขหนึ่ง ใช้หน้าลักษณนามและคำนาม เช่น 一个人 คนหนึ่งคน、一本书 หนังสือหนึ่งเล่ม และ 一杯水 น้ำหนึ่งแก้ว เมื่อต้องการบอกลำดับใช้ 第 หน้าว่า 第一 ที่หนึ่ง ส่วนการอ่านเลขทีละหลัก หมายเลข ห้อง หรือเมื่อตัว 一 อยู่โดดเดี่ยว มักรักษาเสียงอ้างอิง yī เช่น 一、二、三 และ 房间号二零一 เลขห้อง 201
เสียงของ 一 ผันตามพยางค์ถัดไปในการพูดต่อเนื่อง: หน้าเสียงสี่อ่าน yí เช่น 一个 yí ge และ 一半 yíbàn; หน้าเสียงหนึ่ง สอง หรือสามอ่าน yì เช่น 一天 yì tiān、 一年 yì nián และ 一本 yì běn พินอินในสื่อการเรียนอาจเขียนรูปเดิม yī เพื่อรักษารูปศัพท์ แต่หน้านี้แสดงเสียงออกจริงในตัวอย่างเพื่อให้ผู้เรียนฟังและพูดได้เป็นธรรมชาติ
นอกจากจำนวน 一 ยังอยู่ในรูปแบบไวยากรณ์ เช่น 一…就… พอ…ก็…、看一看 ลองดู และ 一点儿 เล็กน้อย ในรูปซ้ำกริยาอย่าง 看一看 ตัว 一 มักอ่านเบาและสั้น ส่วนในสำนวนหรือคำที่เกิดเป็นคำเต็ม การออกเสียงต้องเรียนตามคำนั้น ไม่ควรใช้กฎผันอย่างกลไกโดยไม่ดูขอบเขตคำและจังหวะประโยค
รูปแบบที่ใช้บ่อย
- 一 + ลักษณนาม + คำนาม
- 第 + 一
- 一 + หน่วยเวลา
- 一…就…
- กริยา + 一 + กริยา
- 一半/一点儿
- อ่านเลขทีละหลักด้วย yī
การฝึกคำนี้ควรอ่านทั้งคำเดี่ยวและตัวอย่างเต็มประโยค เพื่อสังเกตตำแหน่งในประโยค คำที่มักใช้ร่วมกัน และน้ำเสียงที่ต่างกันตามบริบท
ข้อแตกต่างและข้อควรระวัง
พินอินหัวคำ 一 เขียน yī เพราะเป็นเสียงอ้างอิง ไม่ควรเปลี่ยนหัวคำเป็น yí หรือ yì เพียงเสียงเดียว เนื่องจากเสียงจริงขึ้นกับคำถัดไป และไม่ผันเมื่ออยู่ท้ายคำบางแบบหรืออ่านเลขเดี่ยว ผู้เรียนควรจำทั้งรูปศัพท์ yī กับกฎผันตามบริบท
一 กับ 两 ต่างกันเมื่อบอกจำนวน 两 มักใช้หน้าลักษณนามในความหมายสอง เช่น 两个人 แต่ 一 ใช้ตรง ๆ ว่าหนึ่งเสมอ ใน 第一个 ตัว 一 อยู่ในโครงสร้างลำดับหลัง 第 จึงคงเสียง yī เป็น dì-yī ge ไม่ผันตาม 个 เสียงสี่ ไฟล์เสียงของหน้านี้จึงรวมทั้ง yī, yí และ yì ไว้ในบริบทที่ถูกต้อง
ลำดับขีด
คำประสมที่พบบ่อย
一个人 (yí ge rén): คนหนึ่งคน
一本书 (yì běn shū): หนังสือหนึ่งเล่ม
一天 (yì tiān): หนึ่งวัน
一年时间 (yì nián shíjiān): ระยะเวลาหนึ่งปี
第一 (dì-yī): ที่หนึ่งหรือลำดับแรก
一半 (yíbàn): ครึ่งหนึ่ง
一…就… (yī… jiù…): พอ…ก็…
ตัวอย่างการใช้
桌上有一个杯子。
Zhuō shàng yǒu yí ge bēizi.
บนโต๊ะมีแก้วหนึ่งใบ
我买了一本书。
Wǒ mǎi le yì běn shū.
ฉันซื้อหนังสือหนึ่งเล่ม
我们一年见一次。
Wǒmen yì nián jiàn yí cì.
พวกเราเจอกันปีละครั้ง
她是第一个到教室的人。
Tā shì dì-yī ge dào jiàoshì de rén.
เธอเป็นคนแรกที่มาถึงห้องเรียน
请给我一半就好。
Qǐng gěi wǒ yíbàn jiù hǎo.
กรุณาให้ฉันแค่ครึ่งเดียวก็พอ
这个号码里有两个一。
Zhège hàomǎ lǐ yǒu liǎng ge yī.
ในหมายเลขนี้มีเลขหนึ่งสองตัว
我一到家就给你打电话。
Wǒ yí dào jiā jiù gěi nǐ dǎ diànhuà.
พอฉันถึงบ้านก็จะโทรหาคุณ
A: 你要几个苹果？
Nǐ yào jǐ ge píngguǒ?
คุณต้องการแอปเปิลกี่ลูก
B: 我要一个。
Wǒ yào yí ge.
ฉันต้องการหนึ่งลูก
ทบทวนคำศัพท์ HSK ต่อ
น้องๆ สามารถกลับไปดูเครื่องมือฝึกคำศัพท์ได้ที่ HSK Tools Hub หรือดูแนวทางเลือกระดับได้ที่ HSK Level Guide